Władysław Grabski.html



Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji. Do weryfikacji: daty

Władysław Grabski
Data i miejsce urodzenia	7 lipca 1874 Borów nad Bzurą (ob. powiat łowicki)
Data i miejsce śmierci	1 marca 1938 Warszawa, Polska
Premier Polski
Okres urzędowania	od 27 czerwca 1920 do 24 lipca 1920
Przynależność polityczna	Związek Ludowo-Narodowy
Poprzednik	Wincenty Witos
Następca	Wincenty Witos
Premier Polski
Przynależność polityczna	Związek Ludowo-Narodowy
Okres urzędowania	od 19 grudnia 1923 do 14 listopada 1925
Poprzednik	Wincenty Witos
Następca	Aleksander Skrzyński

Władysław Grabski (ur. 7 lipca 1874 w Borowie nad Bzurą (ob. powiat łowicki), zm. 1 marca 1938 w Warszawie) - polityk narodowej demokracji, ekonomista i historyk, dwukrotny premier oraz minister skarbu II RP. Znany powszechnie jako autor reformy walutowej, rektor SGGW.

Był synem ziemianina Feliksa i Stanisławy Mittelstaedt. Jego bratem był polityk Stanisław, a siostrą działaczka społeczna Zofia Kirkor-Kiedroniowa (1872-1952), której drugi mąż – Józef Kiedroń był politykiem okresu II RP.

W 1897^{potrzebne źródło} roku ożenił się z Katarzyną Lewandowską (25 listopada 1879 – 9 marca 1946), z którą miał 4 synów:

• Wacława (10 października 1900 – 16 kwietnia 1916),
• Władysława Jana (21 października 1901 – 3 listopada 1970),
• Zdzisława (zm. 20 stycznia 1973),
• Andrzeja Kazimierza (15 maja 1908 – 18 maja 1965).

Większość członków rodziny Grabskich (w tym sam Władysław Grabski) jest pochowanych na warszawskich Powązkach.

edytuj Młodość

W latach młodości związany z ruchem socjalistycznym. W latach 1892-1897 studiował nauki polityczne i historię w Paryżu (na Sorbonie), później zaś nauki rolnicze w Halle. Po powrocie osiadł w rodzinnym majątku w Borowie. Prowadził działalność gospodarczo-społeczną i naukową, zajmując się głównie tematyką wiejską. Był trzykrotnie posłem do rosyjskiej Dumy w latach 1905-1912 z ramienia Narodowej Demokracji. Działał potem w Centralnym Towarzystwie Rolniczym, był jego wiceprezesem. W latach 1904-1922 związany z obozem narodowym. W latach 1914-1915 prezes Centralnego Komitetu Obywatelskiego, kierując jego działalnością w Rosji w latach 1915-1918.

edytuj Kariera polityczna

Pod koniec I wojny światowej był uwięziony przez Niemców. W 1918 objął funkcję ministra rolnictwa w gabinecie Józefa Świeżyńskiego, lecz tylko na 13 dni. W roku 1919 był posłem na Sejm z ramienia Związku Ludowo-Narodowego. Premierem rządu Rzeczypospolitej 23 czerwca 1920 – 24 lipca 1920 oraz 19 grudnia 1923 – 13 listopada 1925 (a także ministrem skarbu). Brał udział w konferencji w Spa w 1920 roku. Piastował te stanowiska w czasie wojny polsko-bolszewickiej, przede wszystkim w okresie sukcesów ofensywy Armii Czerwonej. Brał udział w konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 r.

edytuj Reformy

Premier Władysław Grabski wraz ze współpracownikami w 1925 roku

Był głównym twórcą i realizatorem tzw. "planu stabilizacyjnego", który polegał na reformie skarbu i waluty. W 1920 doprowadził do powstania prywatnego, niezależnego od państwa, Banku Polskiego i w 1924 wymiany starej waluty marki polskiej na złotego w relacji 1,8 mln marek polskich:1 złotego. Plan doprowadził do zwalczenia hiperinflacji.

Jego dziełem było opracowanie planu reformy rolnej, przyjętej przez Sejm.

W 1924 roku z jego inicjatywy utworzono Bank Gospodarstwa Krajowego.

Po podaniu się do dymisji w roku 1925 nie odgrywał roli politycznej i zajął się pracą naukową w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Był rektorem tej uczelni w latach 1926-1928. W roku 1936 założył Instytut Socjologii Wsi. Był prezesem Towarzystwa Ekonomistów i Statystyków Polskich.

edytuj Najważniejsze prace

• Bilans Królestwa Polskiego w finansach Rosji (1909)
• Cele i zadania polityki agrarnej w Polsce
• Dwa lata pracy u podstaw państwowości naszej (1927)
• Historia Towarzystwa Rolniczego 1858-1861
• O własnych siłach
• Historia wsi w Polsce
• Wieś i folwark
• Wieś jako siła społeczna

edytuj Zobacz też

Grób Władysława Grabskiego na Powązkach; Warszawa, 31 lipca 2008

• Zobacz skład rządu premiera Władysława Grabskiego w roku 1920.
• Zobacz skład rządu premiera Władysława Grabskiego w latach 1923-1925.

edytuj Literatura

• 80. rocznica reform rządu profesora Władysława Grabskiego 1924-2004, pod red. Tomasza Głowińskiego, Wrocław 2004, ISBN 83-88178-25-3
• Wojciech Morawski - "Władysław Grabski - polityk, mąż stanu, reformator", Warszawa 2004, nakładem NBP

edytuj Linki zewnętrzne

• Wojciech Morawski – Władysław Grabski polityk, mąż stanu, reformator
• Nota biograficzna na stronie SGGW
• Projekt reformy skarbowej Władysława Grabskiego z roku 1924
• Artykuł o Władysławie Grabskim

p • d • e

Rząd Leopolda Skulskiego

W dniu zaprzysiężenia	Leopold Skulski • Franciszek Bardel (PSL Piast) • Kazimierz Bartel • Witold Chodźko • Władysław Grabski (ZLN) • Jan Hebdzyński (SPK) • Andrzej Kędzior • Józef Leśniewski • Tadeusz Łopuszański • Antoni Olszewski • Edward Pepłowski (NZR) • Zenon Przesmycki • Władysław Seyda (ZLN) • Stanisław Śliwiński (ZLN) • Ludwik Tołłoczko • Stanisław Wojciechowski • Władysław Wróblewski
Późniejsi członkowie rządu	Stanisław Patek

 

p • d • e

Pierwszy rząd Władysława Grabskiego

W dniu zaprzysiężenia	Władysław Grabski • Kazimierz Bartel • Franciszek Bujak • Witold Chodźko • Jan Heurich p.o. • Władysław Kucharski p.o. • Józef Kuczyński p.o. • Józef Leśniewski • Tadeusz Łopuszański • Jan Morawski p.o. • Gabriel Narutowicz • Antoni Olszewski p.o. • Eustachy Sapieha • Stanisław Śliwiński • Ludwik Tołłoczko
Późniejsi członkowie rządu	Wiesław Chrzanowski

 

p • d • e

Pierwszy rząd Wincentego Witosa

W dniu zaprzysiężenia	Wincenty Witos • Kazimierz Bartel • Witold Chodźko • Wiesław Chrzanowski • Ignacy Daszyński • Władysław Grabski • Jan Heurich p.o. • Władysław Kucharski • Józef Leśniewski • Gabriel Narutowicz • Stanisław Nowodworski • Edward Pepłowski • Juliusz Poniatowski • Maciej Rataj • Eustachy Sapieha • Leopold Skulski • Władysław Stesłowicz • Stanisław Śliwiński
Późniejsi członkowie rządu	Ludwik Darowski • Jan Dąbski p.o. • Bolesław Grodziecki • Władysław Leon Grzędzielski • Jan Stanisław Jankowski • Zygmunt Jasiński • Jan Michalski • Stefan Przanowski • Władysław Raczkiewicz • Józef Raczyński • Konstanty Skirmunt • Bronisław Sobolewski • Kazimierz Sosnkowski • Jan Kanty Steczkowski • Jan Stefan Stoiński • Juliusz Trzciński • Ignacy Weinfeld p.o.

 

p • d • e

Pierwszy rząd Władysława Sikorskiego

W dniu zaprzysiężenia	Władysław Sikorski • Witold Chodźko • Ludwik Darowski • Zygmunt Jastrzębski • Jan Łopuszański • Wacław Makowski p.o. • Józef Mikułowski-Pomorski p.o. • Jan Moszczyński p.o. • Józef Raczyński p.o. • Aleksander Skrzyński • Kazimierz Sosnkowski • Henryk Strasburger • Ludwik Zagórny-Marynowski p.o.
Późniejsi członkowie rządu	Władysław Grabski • Bolesław Markowski p.o. • Stefan Ossowski p.o.

 

p • d • e

Drugi rząd Wincentego Witosa

W dniu zaprzysiężenia	Wincenty Witos • Stanisław Głąbiński • Jerzy Bujalski p.o. • Ludwik Darowski • Jerzy Gościcki • Władysław Grabski • Leon Karliński • Władysław Kiernik • Władysław Kucharski • Jan Łopuszański • Jan Moszczyński • Stanisław Nowodworski • Aleksander Osiński p.o. • Marian Seyda
Późniejsi członkowie rządu	Alfred Chłapowski • Roman Dmowski • Stanisław Grabski • Wojciech Korfanty • Hubert Linde • Andrzej Nosowicz • Stanisław Osiecki • Stefan Smólski p.o. • Stanisław Szeptycki • Marian Szydłowski

 

p • d • e

Drugi rząd Władysława Grabskiego

W dniu zaprzysiężenia	Władysław Grabski • Karol Bertoni p.o. • Ludwik Darowski • Józef Kiedroń • Zdzisław Ludkiewicz • Bolesław Miklaszewski • Józef Raczyński p.o. • Mieczysław Rybczyński p.o. • Władysław Sołtan • Kazimierz Sosnkowski • Kazimierz Tyszka p.o. • Włodzimierz Wyganowski
Późniejsi członkowie rządu	Stanisław Grabski • Zygmunt Hübner • Stanisław Janicki • Czesław Klarner • Wiesław Kopczyński • Władysław Raczkiewicz • Józef Radwan p.o. • Cyryl Ratajski • Władysław Sikorski • Gustaw Simon p.o. • Aleksander Skrzyński • Franciszek Sokal • Stanisław Thugutt • Maurycy Zamoyski • Jan Zawidzki p.o. • Antoni Żychliński

 

p • d • e

Ministrowie skarbu II RP

Władysław Byrka (p.o) | Józef Englich | Stanisław Karpiński | Leon Biliński | Władysław Grabski | Ignacy Weinfeld (p.o.) | Jan Kanty Steczkowski | Bolesław Markowski (p.o) | Jerzy Michalski | Kazimierz Zaczek (p.o.) | Zygmunt Jastrzębski | Bolesław Markowski (p.o.) | Władysław Grabski  | Hubert Linde | Władysław Kucharski  | Władysław Grabski  | Czesław Klarner p.o.  | Jerzy Zdziechowski | Gabriel Czechowicz | Czesław Klarner | Gabriel Czechowicz | Tadeusz Grodyński (p.o.) | Ignacy Matuszewski | Jan Piłsudski | Władysław Marian Zawadzki | Eugeniusz Kwiatkowski

 

p • d • e

Rada Obrony Państwa (1920)

Józef Piłsudski • Władysław Grabski • Norbert Barlicki • Kazimierz Bartel • Adam Chądzyński • Artemiusz Czerniawski • Roman Dmowski • Jan Kanty Fedorowicz • Józef Haller • Stanisław Haller • Józef Leśniewski • Maciej Rataj • Aleksander Rosset • Tadeusz Rozwadowski • Eustachy Sapieha • Leopold Skulski • Jan Stapiński • Stanisław Szeptycki • Stanisław Śliwiński • Wojciech Trąmpczyński • Jan Woźnicki