Ustrój polityczny Polski.html



Artykuł wymaga poszerzenia. Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, czego brakuje i uzupełnij braki, jeśli to możliwe.

Ten artykuł jest częścią serii Polityka III RP
Prawo
Konstytucja Polskie prawo
Władza wykonawcza
Prezydent Lech Kaczyński Prezes Rady Ministrów Donald Tusk Rada Ministrów
Władza ustawodawcza
Sejm Senat Zgromadzenie Narodowe
Władza sądownicza
Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Trybunał Stanu Naczelny Sąd Administracyjny
Samorząd terytorialny
Samorząd w Polsce Samorząd gminny Samorząd powiatowy Samorząd województwa
Kluby parlamentarne
PO PiS Lewica PSL
Wybory
Wybory w Polsce (od 1989): prezydenckie: 1990 1995 2000 2005 parlamentarne: 1989 1991 1993 1997 2001 2005 2007 samorządowe: 1990 1994 1998 2002 2006 europejskie: 2004 Referenda ogólnokrajowe (od 1989): 1996 1997 2003

Ustrój polityczny Rzeczpospolitej Polskiej (III Rzeczpospolitej)^[1] określony jest uchwaloną przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 roku Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z jej treścią Rzeczpospolita Polska jest republiką parlamentarną i realizuje zasady suwerenności narodu, niepodległości i suwerenności państwa, demokratycznego państwa prawnego, społeczeństwa obywatelskiego, trójpodziału władzy, społecznej gospodarki rynkowej oraz przyrodzonej godności człowieka. Rzeczpospolita określona jest także jako państwo unitarne. Władzę ustawodawczą sprawuje Sejm i Senat, wykonawczą Rada Ministrów i Prezydent, a sądowniczą sądy i trybunały.

edytuj Geneza

• Okrągły stół
• Sejm kontraktowy
• Mała Konstytucja z 1992

edytuj Konstytucja

Zobacz więcej w osobnym artykule: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.

Zobacz w Wikiźródłach
Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej

edytuj Parlament

edytuj Sejm

Zobacz więcej w osobnym artykule: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej.

edytuj Senat

Zobacz więcej w osobnym artykule: Senat Rzeczypospolitej Polskiej.

edytuj Zgromadzenie Narodowe

Zobacz więcej w osobnym artykule: Zgromadzenie Narodowe w Polsce.

edytuj Rada Ministrów

Zobacz więcej w osobnych artykułach: Rada Ministrów w Polsce, Składy rządów polskich.

edytuj Prezydent

Zobacz więcej w osobnych artykułach: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenci Polski.

edytuj Władza Sądownicza

• Sąd Najwyższy
• Trybunał Konstytucyjny
• Trybunał Stanu
• Naczelny Sąd Administracyjny

edytuj Kontrola państwowa i ochrona prawa

• Najwyższa Izba Kontroli
• Rzecznik Praw Obywatelskich
• Rzecznik Praw Dziecka
• Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
• Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
• Krajowa Rada Sądownictwa

edytuj Inne ważne instytucje

• Narodowy Bank Polski
• Instytut Pamięci Narodowej

edytuj System partyjny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Polskie partie polityczne.

• system wielopartyjny

edytuj Wybory i referenda

• Ordynacja proporcjonalna
• Wybory w Polsce
• Metoda Sainte-Laguë
• Metoda d'Hondta
• Polskie referenda
• Wybory prezydenckie w Polsce
• Wybory parlamentarne w Polsce

edytuj Podział terytorialny i samorząd

Zobacz więcej w osobnych artykułach: Podział administracyjny Polski, Samorząd terytorialny w Polsce.

• Samorząd województwa
• Samorząd powiatowy
• Samorząd gminny

edytuj Przestrzegania praw i swobód

edytuj Wolność i demokracja

W raporcie Freedom in the World 2005, ogłoszonym przez Freedom House, Polska została zakwalifikowana do kategorii państw „Wolne” ze wskaźnikiem 1,0 (najwyższy) w 7-stopniowej skali Freedom in the World 2005 (s. 21)

Raport „Freedom in the World” jest efektem monitorowania przez organizację Freedom House zmian w zakresie respektowania i ochrony przez władze państwowe praw politycznych (swoboda działalności konkurencyjnych partii polit., wolne wybory) i wolności obywatelskich (religijnych, etnicznych, ekonomicznych, językowych, praw kobiet i rodziny, wolności osobistych, wolności prasy, przekonań i stowarzyszeń) w 192 krajach i 14 największych terytoriach zależnych i spornych. Raport ocenia państwa i terytoria w skali od "1" (najlepszy) do "7" (najgorszy) i kwalifikuje do jednej z 3 kategorii: "Wolne", "Częściowo wolne" i "Bez wolności" Raporty są opracowywane od 1972 roku.

edytuj Wolność prasy i mediów

• w raporcie Freedom of the Press 2005 (Freedom House) Polska znalazła się w kategorii państw "Wolne" na 37 miejscu na 194 (razem z Francją i Japonią, przed Austrią, Węgrami, Czechami i Hiszpanią) ze wskaźnikiem 20 w 100-stopniowej skali (raport 2005, mapa wolności prasy)
• w rankingu Press Freedom Index 2004 organizacji Reporterzy bez Granic, Polska jest na 32 miejscu na 167 (za Węgrami i Wielką Brytanią, przed Grecją, Włochami i Hiszpanią (ranking 2004)

edytuj Zobacz też

• Polskie prawo
• III Rzeczpospolita
• Historia Polski (od 1989)
• Polityka zagraniczna

Przypisy

edytuj Bibliografia

• Leszek Garlicki: Polskie prawo konstytucyjne. Wyd. 11. Warszawa: Liber, 2007. ISBN 978-83-7206-142-3. 

edytuj Linki zewnętrzne

• Sejm
• Senat
• Prezydent
• Rada Ministrów
• Naczelny Sąd Administracyjny
• Sąd Najwyższy
• Trybunał Stanu
• Trybunał Konstytucyjny
• Państwowa Komisja Wyborcza
• Rzecznik Praw Obywatelskich
• Partie i wybory (en)

• Akty prawne:
  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
  • Prawo wyborcze:
    • Ustawa z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
    • Ustawa z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej
    • Ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta
    • Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw
    • Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. Ordynacja wyborcza do Parlamentu Europejskiego
  • Samorząd terytorialny:
    • Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
    • Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym
    • Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa
  • Władza sądownicza:
    • Ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
    • Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
    • Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych
    • Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym
    • Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu
    • Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym