Ustawa Zasadnicza Izraela (Prawa Fundamentalne, Ustawy Zasadnicze,hebr. חוק יסוד) - jest zbiorem podstawowych pojedynczych ustaw, które regulują cały system prawny Izraela. Razem tworzą blok konstytucyjny, nie są jednak konstytucją spisaną w formie jednego dokumentu.
Podczas ogłaszania Deklaracji Niepodległości 1948 państwa Izrael obiecano, że najpóźniej do 1 października 1948 zostanie uchwalona konstytucja. Jednak spory pomiędzy częścią świecką i religijną w społeczeństwie, uniemożliwiły osiągnięcie porozumienia i nigdy nie uchwalono konstytucji.
13 czerwca 1950 przyjęto tzw. uchwałę Harariego, mówiącą o tym iż poszczególne elementy systemu konstytucyjnego regulowane będą przez osobne akty prawne, które następnie zostaną połączone w konstytucję. Do tego jednak nie doszło, a to ze względu na sprzeciw ugrupowań religijnych (według nich najwyższym prawem w państwie Izrael może być tylko Prawo Boże spisane w Torze), a także innych polityków, którym rozczłonkowana konstytucja zostawiała większą swobodę ruchów.
edytuj Ustawy Zasadnicze
| Data uchwalenia |
Ustawa Zasadnicza |
Skrót treści |
| 14 maja 1948 |
Deklaracja Niepodległości Państwa Izrael |
Opisuje drogę do powstania państwa żydowskiego i proklamuje jego utworzenie. Wskazuje także jego postać, jako demokratycznego państwa żydowskiego. [1] |
| 12 lutego 1958 |
Kneset |
Ustawa nie określa kompetencji parlamentu, ale opisuje system wyborczy, ustala liczbę posłów, określa komu przysługuje prawo wyborcze czynne i bierne, kadencję Knesetu, kwestie immunitetów deputowanych, pracy parlamentu i jego siedziby. Art. 4 tej ustawy (mówiący o systemie wyborczym) może być zmieniony tylko przez większość 61 deputowanych. Podobnie większości kwalifikowanej wymaga zmiana art. 44, który zapobiega wprowadzaniu poprawek w stanie wyjątkowym - poprzeć musi 80 członków Knesetu. 31 lipca 1985 do Prawa Fundamentalnego Knesecie wprowadzono poprawkę mówiącą o koneiczności spełnienia przez partię określonych wymagań, jeżeli chce ona brać udział w wyborach (m.in. nie może ona szerzyć rasizmu czy negować sensu istnienia państwa Izrael). Z kolei poprawka z 12 stycznia 1991 ogranicza możliwość przechodzenia posłów z jednego klubu parlamentarnego do innego. [2] |
| 25 sierpnia 1960 |
Ziemie Izraela |
Ustawa zakazuje przenoszenia własności gruntów izraelskich, będących należącymi do Państwa, Agencji Rozwoju oraz Żydowskiego Funduszu Rozwoju (Keren Kajemet LeIsrael) w drodze sprzedaży ani w żaden inny sposób. [3] |
| 16 lipca 1964 |
Prezydent Państwa |
Ustawa określa pozycję ustrojową prezydenta, jego kompetencje, sposób wyboru i sposób pracy. [4] |
| 1968 |
Rząd |
Ustawa zmieniona w 1992, ostatnia wersja z 7 marca 2001. |
| 21 sierpnia 1975 |
Gospodarka Finansowa Państwa |
Ustawa zajmuje się kwestiami podatków, przymusowych pożyczek i opłat, majątku państwowego, budżetu i waluty. [5] |
| 31 marca 1976 |
Armia |
Ustawa reguluje status armii w państwie, jej podległość władzy cywilnej, strukturę Sztabu Generalnego, kwestie poboru i służby wojskowej. [6] |
| 13 grudnia 1980 |
Prawo Jerozolimy |
Ustawa porusza kwestie Jerozolimy, którą określa jako "całą i zjednoczoną stolicę Izraela", będącą siedzibą prezydenta, Knesetu, rządu i Sądu Najwyższego, reguluje także ochronę miejsc świętych wszystkich religii w Izraelu.
[7]
|
| 28 lutego 1984 |
Sądownictwo |
Ustawa opisuje strukturę sądów i ich właściwości (m.in. niezawisłość), status i sposób powoływania sędziów (w tym także Sądu Najwyższego).
[8]
|
| 15 lutego 1988 |
Kontroler Państwowy |
Ustawa reguluje pozycję ustrojową i status kontroli państwowej, sposób wyboru i odwołania, kadencję, kwalifikacje Kontrolera Państwowego. [9] |
| 17 marca 1992 |
Godność Ludzka i Wolność |
Ustawa mówi o nienaruszalności życia, integralności fizycznej i godności, ochronie własności i życia, wolności fizycznej, prywatności, a także o ograniczeniach powyższych praw. Artykuł 12 niniejszego Prawa mówi, iż "Rozporządzenia nadzwyczajne nie mogą zmieniać niniejszego Prawa Fundamentalnego, czasowo go zawieszać ani określać warunków jego stosowania; jednakże, jeżeli zachodzi stan zagrożenia państwa, ogłoszony na podstawie artykułu 9 Dekretu o Prawie i Administracji z roku 5708 (1948), na podstawie wymienionego artykułu mogą zostać wydane rozporządzenia nadzwyczajne, które znoszą lub ograniczają prawa zagwarantowane w niniejszym Prawie Fundamentalnym pod warunkiem, że takie zniesienie lub ograniczenie praw zostało wprowadzone w uzasadnionym celu, na niezbędny okres i w niezbędnym zakresie." [10] |
| 1992 |
Rząd |
Ustawa zmieniona 7 marca 2001. |
| 1992 |
Wolność Zawodowa |
Ustawa zmieniona 9 marca 1994 |
| 9 marca 1994 |
Wolność Zawodowa |
Ustawa reguluje wolność zatrudnienia i ograniczenia wolności zawodowej, zgodnie z art. 7, Prawo to zmienić może tylko większość bezwzględna parlamentu.
[11]
|
| 7 marca 2001 |
Rząd |
Ustawa reguluje status rządu i jego skład, okres urzędowania, kwestie wotum zaufania i nieufności itp. [12] |
edytuj Bibliografia
- Cohen, Asher and Bernard Susser. Israel and the Politics of Jewish Identity: The Secular-Religious Impasse. Johns Hopkins University Press, 2000.
- Jacobsohn, Gary J. Apple of Gold: Constitutionalism in Israel and the United States. Princeton University Press, 1994.
- Mazie, Steven V. Israel's Higher Law: Religion and Liberal Democracy in the Jewish State. Lexington Books, 2006.
edytuj Linki zewnętrzne
|
