Tomasz z Akwinu.html

św. Tomasz z Akwinu

Data urodzenia	ok. 1224-25 Roccasecca koło Aquino
Data śmierci	7 marca 1274 w drodze
Tytuły	dominikanin
Wspomnienie obchodzone dnia	28 stycznia
Patron	teologów, studentów
Portal Święci

Tomasz z Akwinu, Carlo Crivelli

Tomasz z Akwinu (łac. Thomas Aquinas, urodzony prawdopodobnie w 1224 lub 1225, zmarł 7 marca 1274) – filozof scholastyczny, teolog, członek zakonu dominikanów. Był jednym z najwybitniejszych myślicieli w dziejach chrześcijaństwa. Święty Kościoła katolickiego.

Spis treści

1 Życie
2 Poglądy filozoficzne
- 2.1 Nauka Tomasza o transcendentaliach
3 Dzieła
4 Wybrana bibliografia
5 Linki zewnętrzne

edytuj Życie

Urodzony w 1224 lub 1225 Rocca Secca w Królestwie Neapolu, jako syn hrabiego Akwinu Landulfa i Teresy Caracciolo. Jego wuj Siibald był opatem zamożnego benedyktyńskiego klasztoru na Monte Cassino, gdzie Tomasz od 5 do 14 roku życia pobierał nauki – rodzina oczekiwała, że Tomasz zostanie następcą wuja. Od 1239 studiował sztuki wyzwolone u Piotra z Hibernii na uniwersytecie w Neapolu, ale po pięciu latach porzucił zakon benedyktynów i przyłączył się do dominikanów. W drodze do Paryża został uwięziony przez rodzinę, która chciała, żeby Tomasz objął wysokie stanowisko kościelne, jednak mimo to wytrwał w swoim zamiarze bycia dominikaninem. Po uwolnieniu (1245) udał się na studia do Paryża. Następnie (w 1248) udał się na dalsze studia do Kolonii, gdzie był uczniem Alberta Wielkiego. Tam uzyskał stopień bakałarza biblijnego i napisał pierwsze dzieła, m.in. komentarze do Księgi Izajasza (Expositio super Isaiam ad litteram) Przebywał kilkakrotnie na uniwersytecie paryskim, gdzie od 1252 wykładał sentencje Piotra Lombarda Komentarz do sentencji (Scriptum super sententias) stanowi systematyczny wykład myśli Tomasza. Wtedy też powstały O bycie i istocie (De ente et essentia) oraz O zasadach natury (De principiis nature). W 1256 został magistrem teologii oraz wziął czynny udział w sporze między mendykantami a świeckimi profesorami uniwersytetu w Paryżu. W 1261 rozpoczął Summę przeciw poganom (Summa contra gentiles), zwaną też Summą filozoficzną. Systematyczny wykład filozofii i teologii naturalnej, ukończony ok. 1266. Między 1261 a 1265 Tomasz przebywał w Orvieto jako nauczyciel w szkole dominikańskiej. Powstał wówczas m.in. komentarz do Księgi Hioba (Expositio super Iob ad litteram), a także komentarz do O Imionach Bożych Pseudo-Dionizego (Super librum Dionisii De divinis nominibus). Na życzenie papieża między 1263 a 1268 zestawił "Złoty łańcuch" do czterech Ewangelii (Catena aurea in quattuor Evangelia), w której umieścił nieznane fragmenty pism Ojców greckich.

W 1265 udał się do Rzymu, by nauczać w tamtejszej szkole dominikańskiej. Rozpoczął wówczas pracę nad Summą Teologii (Summa theologiae; błędnie zwaną niekiedy Summą teologiczną, Summa theologica). W Rzymie Tomasz napisał m.in. wiele kwestii dyskutowanych, komentarzy do dzieł Arystotelesa, np. O duszy (Sententia libri De anima), rozprawę O władzy (De regno) oraz niedokończone Streszczenie teologii. W trakcie pobytu w Rzymie odwiedzał dwór papieski w Viterbo, gdzie w 1267 zetknął się z Wilhelmem z Moerbecke. Jesienią 1268 wrócił do Paryża. Wtedy też powstały komentarze do wybranych ksiąg nowotestamentowych oraz kwestie dyskutowane, m.in. O złu (De malo), niedokończony traktat O substancjach czystych (De substantis separatis), komentarze do księgi O przyczynach (Super librum De causis) i do pism Arystotelesa: Hermeneutyki (Expositio libri Perihermeneias), Analityk Pierwszych (Expositio libri Pasteriorum), Etyki nikomachejskiej (Sententia libri Ethicorum), Polityki (Sententia libri Politicarum) (niedokończone), Fizyki (Sententia super Physican) i Metafizyki (Sententia super Metaphysican). Komentarz do dzieł Arystotelesa mają charakter dydaktyczny, ale powstawały jako niezależne analizy samych tekstów. W 1272 wyjechał do Neapolu, by założyć studium dominikańskie. W Neapolu pełnił obowiązki kaznodziei w kościele San Domenico Maggiore. 6 grudnia 1273 przeżył silne doświadczenie mistyczne i kryzys zdrowotny. Na początku 1274 roku papież wysyłał go na sobór w Lyonie i Tomasz podjął się tej podróży mimo złego stanu zdrowia. Po drodze zatrzymał się w zamku swej krewnej, gdzie bardzo się rozchorował. Przeczuwając zbliżającą się śmierć, poprosił by dano mu umrzeć w klasztorze, a ponieważ nie było w okolicy żadnego zgromadzenia dominikańskiego, został zawieziony do klasztoru cystersów w Fossanova w pobliżu Sonnino, gdzie zmarł 7 marca 1274 roku. Po śmierci otrzymał tytuł doctor angelicus (doktor anielski). W 1319 Kościół rzymskokatolicki rozpoczął wstępne postępowanie w sprawie kanonizacji Tomasza z Akwinu. Akt kanonizacji ogłosił 18 lipca 1323 w Awinionie papież Jan XXII. Na soborze trydenckim tylko dwie księgi umieszczono na ołtarzu – Biblię i Summę Teologii Tomasza z Akwinu. Atrybutami świętego są: dominikański habit, słońce na piersiach, mitra u nóg, kielich i hostia oraz książka i gołąb.

Triumf Św. Tomasza z Akwinu, Luwr, Paryż

Niektóre informacje występujące w tym haśle uznano za kontrowersyjne.
Uzasadnienie tej decyzji znajduje się na stronie Wikipedia:Artykuły kontrowersyjne lub na stronie dyskusji.
Jeśli możesz, przeredaguj go zgodnie z zasadami neutralnego punktu widzenia.

edytuj Poglądy filozoficzne

System filozoficzny Tomasza można najkrócej scharakteryzować jako konsekwentne przystosowanie klasycznych poglądów Arystotelesa do treści zawartych w teologicznej doktrynie chrześcijańskiej. Tym sposobem zostały wprowadzone do katolicyzmu pojęcia aktu i możności, formy i materii, zasada przyczynowego powiązania zdarzeń, rozumienie poznania jako procesu receptywnego, oraz pojęcie dowodu. Według św. Tomasza nie jest bezpośrednio znany umysłowi ludzkiemu ani Bóg, ani dusza, ani żadne prawdy ogólne. Człowiek rodzi się bez wiedzy i zdobywa ją dopiero w czasie życia. Tomasz uważał, że wiara i wiedza stanowią dwie różne dziedziny. Dziedzina wiedzy, w przekonaniu Tomasza, była rozległa: rozum poznaje nie tylko rzeczy materialne, ale również Boga, Jego istnienie, Jego własności, Jego działanie. Istnieją jednak prawdy dla rozumu niedostępne, jak Trójca św., grzech pierworodny, Wcielenie, stworzenie świata w czasie; są to prawdy wiary, które jedynie objawienie może ludziom udostępnić. Niektóre prawdy przekraczają rozum, ale żadna mu się nie sprzeciwia. Nie może być sprzeczności między objawieniem a rozumem; podwójnej prawdy o tej samej rzeczy, jednej objawionej, a drugiej wyprowadzonej przez rozum (jak uczyli awerroiści) być nie może, bo wszelka prawda, zarówno objawiona jak i naturalna, pochodzi z jednego źródła: od Boga. Prawda, jaką Bóg zsyła na drodze łaski, uzupełnia, ale nie zmienia tej, którą udostępnia na drodze przyrodzonej.

Na tej podstawie powstała prosta koncepcja rozgraniczenia filozofii i teologii, na jaką się dawniejsza scholastyka nie zdobyła. Teologię buduje się na podstawie objawienia, filozofię wyłącznie na zasadach rozumu. Nawet gdy traktują o tych samych sprawach, każda traktuje inaczej. Filozofia, jeśli służy teologii, to jedynie w tym sensie, że przygotowuje do wiary (preambula fidei), i że jej broni.

Arystotelesowską koncepcję bytu Tomasz wzbogaca o dodatkowy element. Jest nim istnienie. Obok, uznanego przez Arystotelesa, złożenia z materii, która jest możnością, i formy, która jest aktem, w bycie występuje jeszcze jedno złożenie o charakterze możnościowo-aktualnym, złożenie z istoty (essentia), która jest możnością, i istnienia (existentia), które jest aktem. Istotą każdej rzeczy jest to, co wspólne jej gatunkowi i zawarte w definicji. Istota Boga jest taka, że implikuje jego istnienie. Natomiast istota rzeczy stworzonych istnienia nie implikuje; z ich istoty nie wynika, że muszą istnieć. Rzeczy stworzone nie istnieją dzięki swej "istocie", lecz dzięki jakiemuś innemu czynnikowi. W tym leży zasadnicza różnica między Bogiem a stworzeniem. Bóg jest bytem koniecznym (musi istnieć, bo to leży w jego istocie) i niezależnym (istnieje z własnej natury), a stworzenie jest bytem przypadkowym i zależnym (bo istnienie nie leży w Jego naturze). Stąd Bóg jest bytem prostym, a stworzenie – złożonym, bo składa się przynajmniej z formy i istnienia.

Istota substancji cielesnych jest złożona z formy i materii. Forma jest podstawą tego, co w jednostkach jest gatunkowe, a materia tego, co indywidualnie różne; forma jest źródłem jedności w substancjach, materia – mnogości. Jeśli zaś mnogości, to i cielesności. Na tym polega zasadnicza różnica między światem duchowym a cielesnym. Co cielesne, składa się z formy i materii, a co jest czysto duchowe, posiada tylko formę.

Istnienie Boga nie jest prawdą oczywistą (propositio per se nota), nie wymagającą dowodzenia. Potrzebny jest dla niej dowód. Twierdząc tak, Tomasz stawał w opozycji do panującego w scholastyce przekonania, zrywał z tezą obozu augustyńskiego, dla którego Bóg był „jak najbardziej obecny w duszy ludzkiej”.

Istnienie Boga nie jest prawdą opartą na apriorycznym rozumowaniu; nie wynika ani z pojęcia prawdy, jak chciał Augustyn, ani z pojęcia doskonałego bytu, jak chciał Anzelm. Zarówno w dowodzie Augustyna, jak i Anzelma, Tomasz widział błędy. Przyznawał, że gdybyśmy znali istotę Boga, to pojęlibyśmy od razu, że istnieje. Nie pozostaje więc nic innego, jak oprzeć dowód istnienia Boga na doświadczeniu – mimo że w nim jest dany byt skończony i niedoskonały, bardzo daleki od Boga; niemniej jest to jedyna droga do upewnienia się o Jego istnieniu. Dowód istnienia Boga musi być aposterioryczny, musi wyprowadzać istnienie Boga nie z nieznanej nam Jego istoty, lecz ze znanych nam Jego dzieł.

Za istnieniem Boga przemawia pięć argumentów, nazywanych drogami (łac. via – droga)

jeśli istnieje ruch, to istnieje pierwszy poruszyciel – Bóg
jeśli każda rzecz ma swą przyczynę, istnieje pierwsza przyczyna sprawcza – Bóg
jeśli byty nie istnieją w sposób konieczny (pojawiają się na świecie i przemijają), musi istnieć byt konieczny – Bóg
jeśli rzeczy wykazują różną doskonałość, to istnieje byt najdoskonalszy – Bóg
jeśli celowe działanie jest oznaką rozumności, to ład i porządek w działaniu bytów nieożywionych, lub pozbawionych poznania, świadczą o istnieniu Boga, kierującego światem nieożywionym.

Dzięki przyjęciu koncepcji Arystotelesa, Tomasz uzyskuje filozoficzne fundamenty, aby porzucić pogląd Platona, że tylko dusza jest człowiekiem, a ciało jest nie częścią, lecz narzędziem człowieka. Zdaniem Tomasza cielesność również należy do natury człowieka. Dusza, będąca formą materii jest integralnie powiązana z ciałem, tak dalece, że w sensie właściwym o ciele człowieka można mówić jedynie wtedy, gdy człowiek żyje, gdy dusza organizuje materię; to dusza sprawia, że powstaje ciało człowieka, i stąd mylące jest mówienie o połączeniu duszy i ciała, a należy raczej mówić o połączeniu duszy i materii, którego "efektem" jest człowiek, w tym jego ciało.

Tomasz stał na stanowisku receptywności poznania oraz łączności poznania wyższego z niższym, umysłowego ze zmysłowym. Władze poznawcze człowieka są albo zmysłowe, albo umysłowe. Władze wyższe posługują się niższymi, więc umysłowe zmysłowymi. Od władz niższych, zmysłowych, musi się też rozpoczynać proces poznania. W doczesnym życiu (secundum praesentis vitae statum) umysł, złączony z ciałem, nie może się obejść bez pośrednictwa zmysłów; zmierza jednak do umysłowego ujęcia rzeczy.

Tomasz traktował rozum psychologicznie, jako władzę duszy, a nie metafizycznie, jako oddzielną substancję. Wraz z Arystotelesem dzielił rozum na czynny i bierny. Właściwego aktu poznawczego dokonuje dopiero rozum bierny. Ostatecznie wszelkie poznanie rozumowe, tak samo jak zmysłowe, jest receptywne.

Przedmioty materialne możemy poznawać rozumem; dzięki temu posiadamy o nich wiedzę ogólną i pewną. Poznanie rozumowe jest zawsze ogólne, więc rozumowo poznajemy tylko gatunki, a nie jednostki materialne. Własną duszę poznajemy tylko pośrednio. Tomasz uważał, że dane są nam rzeczy zewnętrzne, a nie przeżycia wewnętrzne. Twierdził, też, że poznajemy jedynie to, co rzeczywiste, a nie to, co potencjalne. Bezpośrednio poznajemy więc tylko czynności duszy, a władze duszy i samą duszę – wyłącznie na drodze refleksji.

Tomiści podkreślają zasługi Tomasza w kwestii poglądów na temat Boga. Arystoteles Boga określał jako byt najwyższy, Tomasz zaś nie stawiał go w hierarchii bytów, lecz definiował jako czyste istnienie, czyli Bóg jako podstawa każdego bytu, a nie jako jeden z bytów o najwyższych przymiotach.

W dziedzinie filozofii państwa głosił, że na czele państwa jest władza świecka i duchowna, twierdził też, iż istnieje ustrój republiki i monarchii. Najlepsza jest monarchia, bo to ona troszczy się o lud, zaś król musi przestrzegać prawa bożego i natury. Za tyrana uznawał tego, co nielegalnie zdobył władzę, przez uzurpację, symonię (kupienie urzędu).

W filozofii prawa głosił, że prawo jest rozporządzeniem rozumu (a nie woli). Prawo musi mieć odpowiedni cel – dobro wspólne, które utożsamia się ze szczęściem. Prawo ustanawiają legalnie panujący. Musi ono być promulgowane (ogłoszone). Prawo sprawiedliwe musi spełniać przynajmniej te cztery warunki. Problematyka prawa obejmuje dwa obszary: prawo-lex, oraz prawo-ius. Tomasz wyróżnia cztery zasadnicze typy prawa-lex: prawo wieczne (lex aeterna), prawo naturalne (lex naturalis), prawo pozytywne zwane też prawem ludzkim (lex positiva seu humana) oraz prawo Boże (lex divina). Prawo pozytywne obejmuje prawo narodów (ius gentium) i prawo poszczególnych państw (ius civile). Prawo Boże jest prawem objawionym i jako takie jest domeną teologii. Obejmuje prawo Starego Testamentu (lex vetus) oraz prawo Nowego Testamentu (lex nova).

edytuj Nauka Tomasza o transcendentaliach

Transcendentalia (łac. transcendere – „przekraczać”, przekraczające kategorie) to właściwości przysługujące każdemu bytowi (nie są to akcydensy); "coś, co mogę orzec o każdym bycie"

Byt wzięty sam w sobie
1. Ens (byt) – wszystko, co jest – istnieje (wywodzi się z aktu istnienia)
2. Res (rzecz) – wszystko jest rzeczą, ponieważ ma jakąś treść
3. Unum (jedność) – byt o tyle jest bytem, o ile jest jednością
Byt w relacji do innych
1. Aliquid (odrębność) – byt o tyle jest bytem, o ile jest odrębny (w myśl zasady niesprzeczności ~(p∧~p) i prawa wyłączonego środka ~p∨p; byt jest pierwotny, natomiast zasady są wtórne)
Ze względu na odniesienie do władz umysłowych
1. Bonum (dobro) – ze względu na przyporządkowanie bytu do woli, o każdym bycie możemy powiedzieć „dobro”; każdy byt może być dobry, bo jeśli coś istnieje, oznacza to, że Bóg tego chce
2. Verum (prawda) – ze względu na przyporządkowanie bytu do intelektu (adequatio rei et intelectum), każdy byt jest dorzeczny, sensowny – nadaje się do poznania intelektualnego
3. Pulchrum (piękno) – ze względu na przyporządkowanie bytu do duszy w całości, piękne jest to, co ujrzane podoba się (pulchra sunt qua visa placent)

Transcendentalia nie każdemu bytowi przysługują w ten sam sposób, ponieważ im bardziej coś istnieje, tym bardziej przysługują mu poszczególne transcendentalia

edytuj Dzieła

Summa Theologiae (1265-1274, niedokończona), wyd. pol. Suma teologiczna, Wyd. Veritas, London 1962-1986.
Summa de homine
Summa de bono et virtutibus
Summa contra Gentiles (1264), wyd. pol. Summa filozoficzna (Contra Gentiles), Kraków 1930, 1933, 1935.
Quaestiones disputatae de veritate
De regno (1267- niedokończony)
Komentarz do sentencji Piotra Lombarda

(la) Pełna lista dzieł

edytuj Wybrana bibliografia

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Należy w nim poprawić: konieczne przycięcie bibliografii.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować
Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

edytuj Pisma św. Tomasza z Akwinu

Commentum in libros Sententiarum magistri Petri Lombardi, [w:] Sancti Thomae Aquinatis Opera omnia, vol. 6-8, Parma 1856-1858.
Compendium theologiae ad fratrem Raynaldum, [w:] S. Thomae Aquinatis, Opuscula Theologica, t. 1, Taurini 1954, s. 13-138.
De aeternitate mundi, [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 43, Roma 1976.
De ente et essentia, ed. L. Baur, Monasterii Westfalorum 1933.
De iudiciis astrorum, [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 43, Roma 1976.
De mixtione elementorum ad magistrum Philippum de Castro Caeli, [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 43, Roma 1976, s. 131-157.
De operationibus occultis naturae ad quendam militem ultramontanum, [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 43, Roma 1976, s. 159-186.
De principiis naturae ad fratrem Sylvestrum, [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 43, Roma 1976, s. 37-47.
De rationibus Fidei contra Saracenos, Graecos et Armenos ad Cantorem Antiochiae, [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 40 B, Roma 1969.
De regimine principum ad regem Cypri, [w:] S. Thomae Aquinatis, Opuscula Philosophica, ed. R. Spiazzi, Taurini 1954, s. 257-358.
De substantiis separatis [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 40, Roma 1967-1968, pars D, Roma 1968, s. 1-80.
De unitate intellectus contra Averroistas, ed. L. W. Keeler, [w:] S. Thomae Aquinatis, Opuscula Philosophica, ed. R. Spiazzi, Taurini 1954, s. 63-90.
Expositio libri Peryermeneias, [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 1, pars 1, Roma 1955.
Expositio super Iob ad litteram, [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 26, Roma 1965.
Expositio super Isaiam ad litteram, [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 28, Roma 1965.
In duodecim libros Metaphysicorum Aristotelis expositio (Sententia libri Metaphysicae), ed. R. Cathala i R. Spiazzi, wyd. 1, Taurini 1950.
In libros Aristotelis De caelo et mundo expositio, [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 3, Roma 1886.
In librum Beati Dionysii De divinis nominibus expositio, ed. C. Pera, P. Caramello, C. Mazzantini, Taurini 1950.
In octo libros Physicorum Aristotelis expositio, ed. M. Maggiolo, Taurini 1954.
In psalmos Davidis expositio (Reportatio Reginaldi de Piperno), [w:] Sancti Thomae Aquinatis Opera omnia, t. 14, Parma 1863, s. 148-312.
Liber contra impugnantes Dei cultum et religionem, [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 41, Roma 1970.
Liber de sortibus ad dominum Iacobum de Tonengo (Recensio vulgata), [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 43, Roma 1976.
Liber de veritate catholicae Fidei contra errores infidelium seu Summa contra Gentiles, t. 1-3, ed. P. Marc, C. Pera, P. Caramello, Taurini 1961.
Meteorologicorum expositio, [w:] S. Thomae Aquinatis, In Aristotelis libros De caelo et mundo; De generatione et corruptione, Meteorologicorum expositio, ed. R. Spiazzi, Taurini 1952.
Quaestio disputata de anima, [w:] Sancti Thomae Aquinatis Quaestiones disputatae, ed. P. Bazzi, M. Calcaterra, T. Centi, E. Odetto, P. Pession, t. II, wyd. 9, Taurini 1953, s. 277-362.
Quaestio disputata de spiritualibus creaturis, [w:] S. Thomae Aquinatis, Quaestiones disputatae, ed. P. Bazzi, M. Calcaterra, T. Centi, E. Odetto, P. Pession, t. II, wyd. IX, Taurini 1953, s. 363-415.
Quaestiones disputatae de malo, [w:] S. Thomae Aquinatis, Quaestiones disputatae, ed. P. Bazzi, M. Calcaterra, T. Centi, E. Odetto, P. Pession, t. II, wyd. IX, Taurini 1953.
Quaestiones disputatae de potentia Dei, [w:] S. Thomae Aquinatis, Quaestiones disputatae, ed. P. Bazzi, M. Calcaterra, T. Centi, E. Odetto, P. Pession, t. II, wyd. IX, Taurini 1953, s. 1-276.
Quaestiones disputatae de veritate, [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 22 (cz. 1-3), Roma 1970-1976.
Quaestiones disputatae de virtutibus in communi, [w:] S. Thomae Aquinatis Quaestiones disputatae, ed. P. Bazzi, M. Calcaterra, T. Centi, E. Odetto, P. Pession, t. 2, wyd. IX, Taurini 1953.
Quaestiones quodlibetales, ed. R. Spiazzi, wyd. 9, Torino 1956.
Responsio de 36 articulis ad lectorem Venetum, [w:] S. Thomae Aquinatis, Opuscula Theologica, t. 1, Taurini 1954, s. 199-208.
Responsio de 43 articulis ad magistrum Ioannem de Vercellis, [w:] S. Thomae Aquinatis, Opuscula Theologica, t. 1, Taurini 1954, s. 211-218.
Sentencia De anima, ed. A. Pirotta, Taurini 1959.
Sentencia De sensu et sensato, ed. A. Pirotta, Taurini 1949.
Sententia libri Ethicorum (2 vol.), [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 47, Roma 1969.
Summa theologiae cum Supplemento et commentariis Caietani, [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 4-12, Roma 1888-1906.
Super Boetium De Trinitate, ed. B. Decker, Lugduni Batavorum 1959.
Super Epistolam ad Hebraeos lectura, [w:] S. Thomae Aquinatis, Super Epistolas S. Pauli lectura, ed. R. Cai, t. 2, wyd. 8, Taurini 1953, s. 335-506.
Super Epistolam ad Hebraeos lectura, [w:] S. Thomae Aquinatis, Super Epistolas S. Pauli lectura, ed. R. Cai, t. 2, wyd 8, Taurini 1953, s. 335-506.
Super Epistolam B. Pauli ad Galatas lectura, [w:] S. Thomae Aquinatis, Super Epistolas S. Pauli lectura, ed. R. Cai, t. 1, wyd. 8, Taurini 1953, s. 563-649.
Super Epistolam B. Pauli ad Romanos lectura, [w:] S. Thomae Aquinatis, Super Epistolas S. Pauli lectura, ed. R. Cai, t. 1, wyd. 8, Taurini 1953.
Super Evangelium S. Ioannis lectura, ed. R. Cai, Taurini 1952.
Super Evangelium S. Matthaei lectura (Reportatio Petri de Andria), [w:] Sancti Thomae de Aquino Opera omnia iussu Leonis XIII P. M. edita, t. 30, Roma 1969.
Super Evangelium S. Matthaei lectura (Reportatio Petri de Andria), ed. R. Cai, Taurini 1951.
Super librum De causis expositio, ed. H.-D. Saffrey, Friburgi Helvetiorum 1954.
Super secundam Epistolam B. Pauli ad Corinthios lectura, Reportatio vulgata, [w:] S. Thomae Aquinatis, Super Epistolas S. Pauli lectura, ed. R. Cai, t. 1, wyd 8, Taurini 1953, s. 437-561.

edytuj Polskie i niektóre obce przekłady pism św. Tomasza

St. Thomas Aquinas, Commentary on St. Paul's Epistle to the Ephesians, ed. by Matthew L. Lamb, Albany 1966.
St. Thomas Aquinas, Exposition of Aristotle’s Treatise on the Heavens, trans. by R. F. Larcher and P. H. Conway, Columbus 1964.
St. Thomas Aquinas, Siger of Brabant, St. Bonaventure, On the Eternity of the World, ed. C. Vollert, L. H. Kedzierski, P. M. Byrne, Milwaukee, Wisconsin 1964.
St. Thomas Aquinas, The Literal Exposition of Job: A Scriptural Commentary concerning Providence, trans. by A. Damico, Atlanta 1989.
Tomasz z Akwinu, św., Dysputy problemowe o prawdzie, przeł. A. Białek, opr. M. Krąpiec i A. Maryniarczyk, Lublin 1999.
Tomasz z Akwinu, św., Dzieła wybrane, przeł. i opr. J. Salij, Poznań 1984.
Tomasz z Akwinu, św., Komentarz do Ewangelii Jana, przeł. T. Bartoś, Kęty 2002.
Tomasz z Akwinu, św., Kwestia o duszy, przeł. Z. Włodek, W. Zega, Kraków 1996.
Tomasz z Akwinu, św., Kwestie dyskutowane o prawdzie, przekł. zbiorowy, t. I-II, Kęty 1998.
Tomasz z Akwinu, św., O Królowaniu, tłum. i komentarz Mateusz Matyszkowicz, Kraków 2006 (traktat De regno).
Tomasz z Akwinu, św., O wieczności świata. Teksty i studia, opr. A. Pokulniewicz, Warszawa 2003.
Tomasz z Akwinu, św., Opatrzność Boża i magia, przeł. Z. Włodek, Warszawa 1994 (Suma filozoficzna, ks. 3, r. 98-113).
Tomasz z Akwinu, św., O poznaniu Boga, wyd. łacińsko-polskie, przekł. zbior., Kraków 2005.
Tomasz z Akwinu, św., Suma teologiczna w skrócie, opr. F. Bednarski, t. I-II, Kraków 1997.
Tomasz z Akwinu, św., Suma teologiczna, t. I, opr. P. Bełch, Londyn 1975.
Tomasz z Akwinu, św., Taka jest nasza Wiara, przeł. M. Karas, Sandomierz 2006 (traktat De rationibus Fidei).
Tomasz z Akwinu, św., Wykład Listu do Rzymian, przeł. i opr. J. Salij, Poznań 1987.

edytuj Literatura filozoficzna (zwłaszcza do poznania filozofii przyrody)

Aktualność świętego Tomasza, praca zbiorowa, przeł. L. Rutowska, Warszawa 1975.
Andrzejuk A., Słownik terminów [w ramach edycji]: św. Tomasz z Akwinu, Suma teologiczna, t. 35, Warszawa 1998.
Beierwaltes W., Platonizm w chrześcijaństwie, przeł. P. Domański, Kęty 2003.
Blanchette O., The Perfection of the Universe According to Aquinas. A Teleological Cosmology, University Park, Pennsylvania 1992.
Blandino G., Discussione di alcune questioni di cosmologia neo-tomista, „Aquinas”, 33 (1990), fasc. 1, s. 29-38.
Bobik J., Aquinas on Matter and Form and the Elements. A Translation and Interpretation of the «De Principiis Naturae» and the «De Mixtione Elementorum» of St. Thomas Aquinas, Notre Dame 1996.
Bocheński J., Zarys historii filozofii, Kraków 1993.
Boczar M., Tradycja i «novum» w wykładni kosmogonii biblijnej na przełomie XII i XIII wieku, „Edukacja Filozoficzna”, t. 24 (1997), s. 167-181.
Boehner Ph., Gilson, É., Historia filozofii chrześcijańskiej. Od Justyna do Mikołaja Kuzańczyka, przeł. S. Stomma, Warszawa 1962.
Borgosz J., Tomasz z Akwinu, Warszawa 1962.
Borgosz J., Wybrane zagadnienia z historii filozofii starożytnej i średniowicznej, Warszawa 1970.
Boyer C., Cursus philosophiae, t. I-II, Brugiae 1940.
Braun H., Der hl. Thomas und der gestirnte Himmel. Die Stellung des hl. Thomas von Aquin zu den astrophysikalischen Doktrinen seiner Zeit, „Angelicum”, 17 (1940), s. 32-76.
Brown P., St. Thomas’ Doctrine of Necessary Being, [w:] Kenny A. (ed.), Aquinas: A Collection of Critical Essays, London 1970.
Brzózy Z., O Bożej przedwiedzy i przyszłych zdarzeniach. Zagadnienie «futura contingentia» na podstawie Komentarza Tomasza z Akwinu do «Hermenutyki» Arystotelesa, Poznań 2000.
Butterfield H., Rodowód współczesnej nauki 1300-1800, przeł. H. Krahelska, Warszawa 1963.
Cambridge Companion to Aquinas, ed. by N. Kretzmann, E. Stump, Cambridge 1994.
Cambridge History of Later Medieval Philosophy, ed. by N. Kretzmann, A. Kenny, J. Pinborg, Cambridge 2000.
Chenu M.-D., Wstęp do filozofii św. Tomasza z Akwinu, przeł. H. Rosnerowa, Kęty 2001.
Chesterton G., Święty Tomasz z Akwinu, przeł. A. Chojecki, Warszawa 1999.
Choisnard P., Święty Tomasz i astrologia, przeł. S. Kostka, Warszawa 1939.
Chojnacki P., Filozofia tomistyczna i neotomistyczna, Poznań 1947.
Chojnacki P., Podstawy filozofii chrześcijańskiej, Warszawa 1955.
Chojnacki P., Postulaty i logika budowy i rozbudowy filozofji tomistycznej, Warszawa 1932.
Copleston F., Historia filozofii, t. I, Grecja i Rzym, przeł. H. Bednarek, Warszawa 1998.
Copleston F., Historia filozofii, t. II, Od Augustyna do Szkota, przeł. S. Zalewski, Warszawa 2000.
Copleston F., Historia filozofii, t. III, Od Ockhama do Suareza, przeł. H. Bednarek, S. Zalewski, Warszawa 2001.
Copleston F., Medieval Philosophy, London 1952.
Crombie A., Nauka średniowieczna i początki nauki nowożytnej, t. 1-2, przeł. S. Łypacewicz, Warszawa 1960.
Deck J., St. Thomas Aquinas and the Language of Total Dependence, [w:] A. Kenny (ed.), Aquinas: A Collection of Critical Essays, London 1970.
Dobrzycki J., Teoria precesji w astronomii średniowiecznej, „Studia i materiały z dziejów nauki polskiej”, seria C, z. 11 (1965), s. 3-47.
Duhem P., Le système du monde. Histoire des doctrines cosmologiques de Platon à Copernic, t. V, Paris 1917.
Duhem P., Medieval Cosmology, opr. R. Ariew, Chicago 1987.
Fabro C., Participation et causalité selon S. Thomas d’Aquin, Louvain 1961.
Faucon, P., Aspects neoplatonicienes de la doctrine de saint Thomas d’Aquin, Lille 1975.
Fuller B., Historia filozofii, t. I, Filozofia starożytna i średniowieczna, przeł. Z. Glinka, Warszawa 1963.
Gigon O., Główne problemy filozofii starożytnej, przeł. P. Domański, Warszawa 1996.
Gilson É., Elementy filozofii chrześcijańskiej, przeł. T. Górski, Warszawa 1965.
Gilson É., Historia filozofii chrześcijańskiej w wiekach średnich, przeł. S. Zalewski, wyd. II, Warszawa 1987.
Gilson É., Tomizm. Wprowadzenie do filozofii św. Tomasza z Akwinu, przeł. J. Rybałt, Warszawa 1960.
Grant E., Celestial Incorruptibility in Medieval Cosmology 1200-1687, [w:] S. Unguru, (ed.), Physics, Cosmology and Astronomy, 1300-1700: Tension and Accomodation, Dordrecht 1991, s. 101-127.
Grant E., God and Reason in the Middle Ages, Cambridge 2001.
Grant E., Physical Science in the Middle Ages, Cambridge 2001.
Grant E., The Foundations of Modern Science in the Middle Ages. Their Religious, Institutional and Intellectual Contexts, Cambridge 1996.
Gredt J., Elementa philosophiae aristotelico-thomisticae, ed. 5, t. I-II, Friburgi Brisgoviae 1929.
Grygiel W., Stanleya Jaki koncepcja nauki o początkach nauki, Poznań 2004 (maszynopis).
Heinrich W., Zarys historii filozofii średniowiecznej, Warszawa 1963.
Heinzmann R., Filozofia średniowiecza, przeł. P. Domański, Kęty 1999.
Heller M., Filozofia świata. Wybrane zagadnienia i kierunki filozofii przyrody, Kraków 1992.
Historia filozofii średniowiecznej, red. J. Legowicz, Warszawa 1980.
Jaki S., Thomas and Universe, „The Thomist”, 53 (1989), s. 545-572.
Jaworski M., Arystotelesowska i tomistyczna teoria przyczyny sprawczej na tle pojęcia bytu, Lublin 1958.
Karas M., Natura i struktura wszechświata w kosmologii św. Tomasza z Akwinu, Kraków 2007.
Kenny A., Aquinas on Being, Oxford 2002.
Kenny A. (ed.), Aquinas: A Collection of Critical Essays, London 1970.
Kenny A., Divine Foreknowledge and Human Freedom, [w:] Kenny A. (ed.), Aquinas: A Collection of Critical Essays, London 1970.
Kenny A., Tomasz z Akwinu, przeł. R. Piotrowski, Warszawa 1999.
Kijewska A., Księga Pisma i Księga Natury. Heksaemeron Eriugeny i Teodoryka z Chartres, Lublin 1999.
Kirk G., Raven J., Schofield M., Filozofia przedsokratejska, przeł. J. Lang, Warszawa 1999.
Kłósak K., Czy kosmos materialny jest w swych rozmiarach skończony lub nieskończony?, „Roczniki Filozoficzne”, nr 10 (1962), s. 67-101.
Kowalewski M., Wstęp do filozofii, Poznań 1958.
Krąpiec M., Arystotelesowska koncepcja substancji, (Dzieła, t. VI), Lublin 2000.
Krąpiec M., Byt i istota (Dzieła, t. XI), Lublin 1994.
Krąpiec M., Metafizyka (Dzieła, t. VII), Lublin 1995.
Krokiewicz A., Zarys filozofii greckiej, Warszawa 2000.
Kuksewicz Z., Zarys filozofii średniowiecznej, t. I-II, wyd. 3, Warszawa 1986.
Kurdziałek M., Dlaczego św. Tomasz z Akwinu komentował «De Trinitate» i «De hebdomadibus» Boecjusza?, [w:] Tenże, Średniowiecze w poszukiwaniu równowagi między arystotelizmem a platonizmem, Lublin 1996, s. 169-182.
Kurdziałek M., Średniowiecze w poszukiwaniu równowagi między arystotelizmem a platonizmem, Lublin 1996.
Kurdziałek M., Średniowieczne stanowiska wobec tezy: Ziemia jest jedną z planet, [w:] * * Tenże, Średniowiecze w poszukiwaniu równowagi między arystotelizmem a platonizmem, Lublin 1996, s. 233-270.
Kurdziałek M., Über die Möglichkeit der Erdrotation in der Auffassung Thomas von Aquin, [w:] W 700-lecie śmierci św. Tomasza z Akwinu. Próba uwspółcześnienia jego filozofii, red. * S. Kamiński, M. Kurdziałek, Z. Zdybicka, Lublin 1976, s. 291-307.
Kwiatkowski F., Filozofia wieczysta w zarysie, t. I-III, Kraków 1947.
Legowicz J., Historia filozofii średniowiecznej, Warszawa 1986.
Legowicz J., Zarys historii filozofii, elementy doksografii, wyd. 6 rozszerzone i poprawione, Warszawa 1991.
Legowicz J., (opr.) Filozofia starożytna Grecji i Rzymu. [Seria:] Wybrane teksty z historii filozofii, Warszawa 1970.
Legrand J., L’univers et l’homme dans la philosophie de Saint Thomas, t. 1-2, Bruxelles 1946.
Leśniak K., Arystoteles, Warszawa 1965.
Leśniak K., Materialiści greccy w epoce przedsokratejskiej, Warszawa 1972.
Leksykon dzieł filozoficznych, red. J. Kiełbasa, Kraków 2001.
Litt Th., Les corps célestes dans l’univers de saint Thomas d’Aquin, Louvain 1963.
Losse J., Wprowadzenie do filozofii nauki, przeł. T. Bigaj, Warszawa 2001.
Mały słownik terminów i pojęć filozoficznych dla studiujących filozofię chrześcijańską, opr. A. Podsiad i Z. Więckowski, Warszawa 1983.
Martin C., An Introduction to Medieval Philosophy, Edinburgh 1996.
Maryniarczyk A., Tomizm. Dla – czego?, Lublin 1994.
Mazierski S., Prolegomena do filozofii przyrody inspiracji arystotelesowsko-tomistycznej, Lublin 1969.
Mazierski S., Elementy kosmologii filozoficznej i przyrodniczej, Poznań 1972.
Melsen A., van, Filozofia przyrody, przeł. S. Zalewski, Warszawa 1963.
Michalski K., Filozofia wieków średnich, Kraków 1997.
Michalski K., Histoire de la philosophie, Kraków 1999.
Nowik A., Zagadnienie pierwszych przyczyn rzeczy w komentarzu św. Tomasza z Akwinu do «Metafizyki» Arystotelesa, Warszawa 2003.
Nys D., La notion de temps d’apres les principes de saint Thomas d’Aquin, Louvain 1898.
Nys D., Cosmologie ou étude philosophique du monde inorganique, t. II: La théorie scolastique, Louvain 1928.
Ochmann J., Historia filozofii żydowskiej, t. II, Średniowieczna filozofia żydowska, Kraków 1995.
Ostrowski H., Wprowadzenie do kosmografii św. Tomasza, [w:] Św. Tomasz z Akwinu, Suma teologiczna, t. 5, przeł. i opr. P. Bełch, Londyn 1979, Dodatek III, s. 275-304.
Pokulniewicz A., Problem obrazu świata u św. Tomasza z Akwinu na tle starożytnych poglądów kosmologicznych Platona, Arystotelesa i Ptolemeusza, „Edukacja Filozoficzna”, t. 35 (2003), s. 313-320.
Pokulniewicz A., Problem wieczności świata w filozofii starożytnej i średniowiecznej na tle poglądów św. Tomasza z Akwinu w świetle ujęć M. Gierensa, É. Gilsona i J. Gredta, „Edukacja Filozoficzna”, t. 32 (2001), s. 309-320.
Pokulniewicz A., Problem wieczności świata w traktacie «De aeternitate mundi» św. Tomasza z Akwinu, „Edukacja Filozoficzna”, t. 24 (1997), s. 351-358.
Palacz R., Filozofia polska wieków średnich, Warszawa 1980.
Palacz R., Od wiedzy do nauki. U źródeł nowożytnej filozofii przyrody, Wrocław 1979.
Pawlicki S., Metafizyka, opr. M. Mylik, Warszawa 1997.
Pieper J., Tomasz z Akwinu, przeł. Z. Włodkowa, Warszawa 1966.
Pieper J., Scholastyka. Postacie i zagadnienia filozofii średniowiecznej, przeł. T. Brzostowski, Warszawa 2000.
Reinstadler S., Elementa philosophiae scholasticae, vol. I, ed. 5, Friburg 1911.
Reale G., Historia filozofii starożytnej, t. I-V, przeł. I. Zieliński, Lublin 1994-2002.
Reith H., The Metaphysics of St. Thomas Aquinas, ed. 2, Milwaukee, Wisconsin 1962.
Salamucha J., Wiedza i wiara. Wybrane pisma filozoficzne, Lublin 1997.
Salij J., Początek i koniec świata, [w:] Tenże, Eseje tomistyczne, Poznań 1995, s. 22-39.
Schmidt Ph., Die Stellung des heiligen Thomas zur Astrologie, „Stimmen der Zeit”, 156 (1954-55), Heft 7, s. 65-69.
Seńko Wł., Jak rozumieć filozofię średniowieczną, Warszawa 1993.
Shapin S., Rewolucja naukowa, przeł. S. Amsterdamski, Warszawa 2000.
Steenberghen, F., Thomas Aquinas and Radical Aristotelianism, Washington 1980.
Stój S., Relacja świata do Boga według Bonawentury, Niepokalanów 1997.
Stöckl A., Weingärtner J., Historia filozofii w zarysie, przeł. i opr. K. Kwiatkowski, Kraków 1927.
Stróżewski W., Istnienie i sens, Kraków 1994.
Stróżewski W., Ontologia, Kraków 2004.
Stróżewski W., Wykłady o Platonie. Ontologia, Kraków 1992.
Swieżawski S., Byt. Zagadnienia metafizyki tomistycznej, wyd. III, Kraków 1999.
Swieżawski S., Centralne zagadnienie tomistycznej nauki o duszy (Commensuratio animae ad hoc corpus), „Przegląd Filozoficzny”, t. 44, (1948), s. 131-189.
Swieżawski S., Dzieje europejskiej filozofii klasycznej, Warszawa 2000.
Swieżawski S., Dzieje filozofii europejskiej XV wieku, t. 1-6, Warszawa 1974-1983.
Swieżawski S., Istnienie i tajemnica, Lublin 1993.
Swieżawski S., Kultura umysłowa wieków średnich, Lublin 1949.
Swieżawski S., Między średniowieczem a czasami nowymi, Warszawa 1983.
Swieżawski S., Święty Tomasz na nowo odczytany, Poznań 1995.
Szlezák Th., O nowej interpretacji platońskich dialogów, przeł. P. Domański, Kęty 2005.
Tatarkiewicz W., Historia filozofii, t. 1-3, wyd. 12, Warszawa 1990.
Thorndike L., A History of Magic and Experimental Science, t. I-II, New York 1923.
Totok W., Handbuch der Geschichte der Philosophie, t. 3: Mittelalter, Frankfurt am Main 1973.
Unguru S., (ed.), Physics, Cosmology and Astronomy, 1300-1700: Tension and Accomodation, Dordrecht 1991.
W 700-lecie śmierci św. Tomasza z Akwinu. Próba uwspółcześnienia jego filozofii, red. S. Kamiński, M. Kurdziałek, Z. Zdybicka, Lublin 1976.
Wais K., Kosmologia szczegółowa, cz. I-II (dokończył J. Stepa), Gniezno 1931-32.
Wais K., Ontologia czyli metafizyka ogólna, Lwów 1926.
Wciórka L., Filozofia przyrody, Poznań 1993.
Weisheipl J., Tomasz z Akwinu. Życie, myśl i dzieło, przeł. Cz. Wesołowski, Poznań 1985.
Widomski J., Ontologia liczby. Wybrane zagadnienia z ontologii liczby w starożytności i średniowieczu, Kraków 1996.
Wszystko ze zdziwienia. Antologia tekstów filozoficznych z XIII wieku, opr. K. Krauze-Błachowicz, Warszawa 2002.
Wulf M., de, Histoire de la philosophie médiévale, t. I-II, Paris-Louvain 1925.

edytuj Literatura teologiczna

Bibliorum sacrorum iuxta Vulgatam Clementinam nova editio, curavit A. Gramatica, Vatican 1951.
Breviarium Fidei. Wybór doktrynalnych wypowiedzi Kościoła, opr. S. Głowa, I. Bieda, wyd. 2, Poznań 1988.
Cayré F., Patrologie et histoire de la théologie, vol. I-III, Paris 1950-1955.
Connell F., Are All Revealed Truths in Sacred Scripture?, [w:] „The American Ecclesiastical Review”, t. 150 (1963), s. 303-314.
Conciliorum oecumenicorum decreta, a cura dell’Instituto per le scienze religiose, edizone bilingue, Bologna 1991.
Denzinger H., Enchiridion symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum, ed. 32, Freiburg 1963.
Dictionnaire de théologie catholique, vol. I-XV, red. A. Vacant i in., Paris 1930-1950.
Diekamp F., Theologiae dogmaticae manuale, vol. I-IV, Paris b. r. w. (ok. 1949).
Fenton J., «Sacrorum Antistitum» and the Background of the Oath Against Modernism, [w:] „The American Ecclesiastical Review”, October 1960, s. 239-260.
Gilbert P., Wprowadzenie do teologii średniowiecza, przeł. T. Górski, Kraków 1997.
Granat W., Teodycea. Istnienie Boga i Jego natura, Poznań 1960.
Herrmann J., Institutiones theologiae dogmaticae, t. I-III, Roma 1897.
Hurter H., Theologiae dogmaticae compendium, Oeniponte 1893.
Keller J., Katolicyzm, Warszawa 1979.
Kelly J., Początki doktryny chrześcijańskiej, przeł. J. Mrukówna, Warszawa 1988.
Knowles M., Obolensky D., Historia Kościoła, t. II (600-1500), Warszawa 1988.
Leon XIII, encyklika Aeterni Patris, Warszawa 2003.
Leon XIII, encyklika Quod apostolici muneris, Warszawa 2002.
Leon XIII, Encykliki, t. I-II, Słupsk 1997.
Lexicon für Theologie und Kirche, hrsg. J. Höfer, K. Rahner, Freiburg 1965.
Mały słownik teologiczny, opr. K. Rahner, H. Vorgrimler, przeł. T. Mieszkowski, P. Pachciarek, Warszawa 1987.
McKenzie J., Kościół rzymskokatolicki, przeł. T. Szafrański, Warszawa 1972.
Merkelbach B., Summa theologiae moralis, t. I: De principiis, Paris 1931.
Noldin H., Summa theologiae moralis, t. II: De praeceptis, ed. 28, Monachii 1944.
Perrone J., Praelectiones theologicae, quas in Collegio romano SJ habebat, t. I, Paris 1842.
Pesch Ch., Praelectiones dogmaticae, t. I, ed. 3, Friburgi Brisgoviae 1903.
Pius X, św., encyklika Pascendi Dominici gregis, Warszawa 2002.
Pius XII, encyklika Humani generis, Warszawa 2002.
Prümmer D., Manuale theologiae moralis, ed. 13, t. I, Barcinone 1958.
Różycki I., Dogmatyka, t. I, Kraków 1947.
Różycki I., Podstawy sakramentologii, Kraków 1970.
Scripturae Sacrae cursus completus ex commentariis omnium perfectissimis ubique habitis, et a magna parte episcoporum necnon theologorum Europae catholicae, universim ad hoc interregatorum, designatis, unice conflatus, ed. J. P. et V. S. Migne, vol. V (In Pentateuchum introductio), Paris 1837.
Sieniatycki M., Apologetyka czyli dogmatyka fundamentalna, Kraków 1932.
Tanquerey A., Synopsis theologiae dogmaticae fundamentalis, ed. 14, Roma 1911.
Wildiers N., Obraz świata a teologia, od średniowiecza do dzisiaj, przeł. J. Doktór, Warszawa 1985.
Ziółkowski M., Eschatologia, Sandomierz 1958.
Zubizarreta V., Theologia dogmatico-scholastica, t. I: Theologia fundamentalis, Bilbao 1925.
Żychliński A. Życie pozagrobowe. Co wiemy o rzeczych ostatecznych, Warszawa 1999.

edytuj Ważniejsze opracowania pomocnicze

Acta Apostolicae Sedis. Commentarium officiale, Vatican.
Altaner B., Stuiber A., Patrologia, przeł. P. Pachciarek, Warszawa 1990.
Banaszak M., Historia Kościoła Katolickiego, t. 2, Warszawa 1989.
Bastit M., Les principes des choses en ontologie médiévale, Bordeaux 1997.
Birkenmajer A., Études d’histoire des sciences et de la philosphie du Moyen Âge, wyd. J. B. Korolec, Wrocław 1970 (Studia Copernicana, t. I).
Bocheński I., Formale Logik, Freiburg 1978.
Boczar M., Grosseteste, Warszawa 1994.
Borawska T., Górski K., Umysłowość średniowiecza, Warszawa 1993.
Cambridge Medieval History, vol. VII: Decline of Empire and Papacy, Cambrigde 1968.
The Canon Law Digest, ed. T. Lincoln Bouscaren, J. O’Connor, vol. V, Milwaukee 1963.
The Catholic Encyclopedia, vol. I-XV, New York 1907-1912.
Chaunu P., Czas Reform. Historia religii i cywilizacji (1250-1550), przeł. J. Grosfeld, Warszawa 1989.
Congar Y., Rozmowy jesienne, przeł. M. Deskur, Warszawa 2001.
Dawson Ch., Formowanie się chrześcijaństwa, przeł. J. Marzęcki, Warszawa 1987.
Dawson Ch., Szkice o kulturze średniowiecznej, przeł. J. Sulowski, Warszawa 1966.
Definicja religii. Studia i szkice, praca zbiorowa (red. M. Karas), Kraków 2002.
Descartes R., Rozprawa o metodzie, opr. W. Wojciechowska, Warszawa 1981.
Dobrzycki J., Astronomia przedkopernikowska, Toruń 1971.
Dreyer J., A History of Astronomy from Thales to Kepler, 2 ed., New York 1953.
Dworak Z., Rudnicki K., Świat planet, Warszawa 1983.
Encyklopedia powszechna PWN, t. 1-4, Warszawa 1973-1976.
Folscheid D., Wielkie daty filozofii starożytnej i średniowiecznej, Warszawa 2000.
Gierowski J., Historia Włoch, Wrocław 1986.
Grygiel W., The Metaphysics of Chaos: A Thomistic View of Entropy and Evolution, [w:] „The Thomist”, 66 (2002), s. 251-266.
Grygiel W., Quantum Mechanics: A Dialectical Approach to Reality, [w:] „The Thomist”, 65 (2001), s. 223-238.
Heller M., Nowa fizyka i nowa teologia, Tarnów 1992.
Heller M., Teoretyczne podstawy kosmologii. Wprowadzenie do globalnej struktury czasoprzestrzeni, Warszawa 1988.
Huizinga J., Jesień średniowiecza, przeł. T. Brzostowski, Warszawa 1992.
Kasia A., Św. Augustyn, Warszawa 1960.
Koestler A., Lunatycy. Historia zmiennych poglądów człowieka na wszechświat, przeł. T. Bieroń, Poznań 2002.
Kopczyński W., Trautman A., Czasoprzestrzeń i grawitacja, Warszawa 1981.
Kopernik M., O obrotach sfer niebieskich, ks. I, przeł. M. Brożek, opr. A. Birkenmajer, Warszawa 1953.
Kopernik M., O obrotach ciał niebieskich i inne pisma, opr. L. Birkenmayer, Wrocław 2001.
Kuhn T., Przewrót kopernikański. Astronomia planetarna w dziejach myśli, przeł. S. Amsterdamski, Warszawa 1966.
Kumaniecki K., Historia kultury starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa 1965.
Langermann Y., The astronomy of Rabbi Moses Isserles, [w:] S. Unguru, (ed.), Physics, Cosmology and Astronomy, 1300-1700: Tension and Accomodation, Dordrecht 1991, s. 83-98.
Le Goff J., Inteligencja w wiekach średnich, przeł. E. Bąkowska, Warszawa 1966.
Le Goff J., Kultura średniowiecznej Europy, przeł. H. Szumańska-Grossowa, Warszawa 1994.
Lewis C., Odrzucony obraz. Wprowadzenie do literatury średniowiecznej i renesansowej, przeł. W. Ostrowski, Warszawa 1986.
Lohrum M., Albert der Grosse, Mainz 1991.
Lovejoy A., Wielki łańcuch bytu. Studium z dziejów idei, przeł. A. Przybysławski, Warszawa 1999.
Mały słownik matematyczny, pr. zbiorowa, Warszawa 1967.
Manteuffel T., Historia powszechna, średniowiecze, Warszawa 1996.
Michałowska T., Średniowiecze, [seria:] Wielka Historia Literatury Polskiej, Warszawa 1995.
Milcarek P., Teoria ciała ludzkiego w pismach św. Tomasza z Akwinu, Warszawa 1994.
Minois G., Kościół i nauka. Dzieje pewnego niezrozumienia. Od Augustyna do Galileusza, przeł. A. Szymanowski, Warszawa 1995.
Missale Romanum ex decreto SS. Concilii Tridentini restitutum, Summorum Pontificium cura recognitum, editio iuxta typicam, Ratisbonae 1962.
North J., Historia astronomii i kosmologii, przeł. T. i T. Dworak, Katowice 1997.
Olszewski D., Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, Kraków 1999.
Ostrogorski G., Dzieje Bizancjum, przekł. zbior., wyd. 2, Warszawa 1968.
Rudnicki K., The Cosmological Principles, Kraków 1995.
Rybka E., Astronomia ogólna, wyd. VII, Warszawa 1983.
Rybka E. i P., Kopernik. Człowiek i myśl, Warszawa 1972.
Salij J., Eseje tomistyczne, Poznań 1995.
Samsonowicz H., Dziedzictwo średniowiecza. Mity i rzeczywistość, Wrocław 1991.
Schielgen H., W szkole świętego Ignacego. Bieg myśli ćwiczeń duchownych, przeł. H. Dyk, Warszawa 1939.
Simon M., Cywilizacja wczesnego chrześcijaństwa, przeł. E. Bąkowska, Warszawa 1992.
Siwek P., Wieczory paryskie, Londyn 1965.
Słownik chemiczny, red. J. Chodkowski, wyd. VI, Warszawa 1982.
Słownik pisarzy antycznych, red. A. Świderkówna, wyd. 2, Warszawa 1990.
Sołoniewicz R., Rozwój podstawowych pojęć chemicznych, Warszawa 1986.
Southern R. W., Kształtowanie średniowiecza, przeł. H. Pręczkowska, Warszawa 1970.
Sprawa Galileusza, red. J. Życiński, Kraków 1991.
Storey R., Chronology of the Medieval World, 800 to 1491, wyd. 2, Oxford 1994.
Stróżewski W., Istnienie i sens, Kraków 1994.
Tischner J., Myślenie według wartości, Kraków 1993.
Tymieniecka, A., Leibniz’ Cosmological Synthesis, Assen 1964.
Vicaire, M.-H., Dominik i jego Bracia Kaznodzieje, przekł. zbiorowy, Poznań 1985.
Wallace W., From a Realist Point of View. Essays on the Philosophy of Science, ed. 2, Washington 1983.
Wardęska Z., Teoria heliocentryczna w interpretacji teologów XVI wieku, Wrocław 1975 (Studia Copernicana, t. XII).
Weinberg S., Pierwsze trzy minuty. Współczesne poglądy na początki wszechświata, przeł. A. Blum, Warszawa 1998.
Wielgus S., Z badań nad średniowieczem, Lublin 1995.
Włodek Z., Życie brata Tomasza z Akwinu, [w:] Dominikanie. Szkice z dziejów zakonu, Poznań 1986, s. 355-371.
Wohl L. de, Światło nad Akwinem, przeł. M. Stebart, Poznań 1996.
Wojciechowski T., Teoria hylemorfizmu w ujęciu autorów neoscholastycznych, Warszawa 1967.
Woolard E., Clemence G., Spherical Astronomy, New York 1966.
Woźniakowski J., Góry niewzruszone. O różnych wyobrażeniach przyrody w dziejach nowożytnej kultury europejskiej, Warszawa 1974.
Zientara B., Historia powszechna średniowieczna, Warszawa 1994.
Zonn W., Astronomia z perspektywy czasu, Warszawa 1974.

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Tomasz z Akwinu

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Tomasza z Akwinu