Szantung.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
| Prowincja Szantung | ||
| Nazwa chińska: 山东省 (Shāndōng Shěng) | ||
| Nazwa skrócona: 鲁 (Lǔ) | ||
 |
||
| Stolica | Jinan | |
| Gubernator | Jiang Daming | |
| Populacja | 91,800,000 os. (2004) |
|
| Powierzchnia | 156,700 km² | |
| Gęstość zaludnienia |
586 os./km² | |
| Skład etniczny | Chińczycy Han - 99.3% Hui - 0.6% |
|
| Liczba prefektur |
17 | |
| Liczba powiatów |
140 | |
| Liczba gmin |
1941 | |
| ISO 3166-2 | CN-37 | |
| Strona oficjalna |
[1] | |
| Nazwa chińska | |
| Hanyu Pinyin | Shāndōng |
| Wade-Giles | Shan-tung |
| Spolszczenia | Szantung (wg KSNG) |
| Znaki trad. | 山東, |
| Znaki upr. | 山东 |
Szantung – prowincja na wschodnim wybrzeżu Chin. Jej skrótowa nazwa, Lu (鲁), wywodzi się od państwa z okresu Wiosen i Jesieni.
Nazwa Szantung oznacza Górzysty Wschód i odnosi się do Gór Taihang na terenie prowincji, która jest ulokowana w dużej części na Półwyspie Szantung. Na północ od niej znajduje się Rzeka Żółta, na wschód - Morze Wschodniochińskie. Od zachodu Szantung graniczy z prowincjami Hebei i Henan, od południa - z prowincją Jiangsu, a także Anhui.
W mieście znajduje się stacja kolejowa Jinan.
edytuj Historia
Prowincja Szantung stanowi część rejonów uważanych z kolebkę cywilizacji chińskiej. Jej zachodnia część wchodziła w skład terenów kontrolowanych przez najstarsze historycznie dynastie Shang i Zhou. Wschód zamieszkiwał lud Laiyi uważany przez starożytnych Chińczyków za barbarzyńców, który w ciągu wieków uległ sinizacji.
W okresie Wiosen i Jesieni oraz w okresie Walczących Królestw rejon dzisiejszej prowincji Szantung cieszył się rosnącą potęgą. Narodziły się w nim dwa państwa - Qi z stolicą w Linzi, oraz Lu ze stolicą w Qufu. Państwo Lu cieszy się w chińskiej historii mianem ojczyzny Konfucjusza, choć w rzeczywistości było niewielkie i zostało wchłonięte przez państwo Chu.
Państwo Qi było dużo potężniejsze, ale uległo państwu Qin, którego władca zjednoczył całe Chiny i w 221 r. p.n.e. proklamował się ich pierwszym cesarzem. Dynastia Han, która wydzieliła na terenie Szantung dwie prefektury (zhou). W okresie Trzech Królestw ziemie Szantung przypadły królestwu Wei.
W kolejnych epokach Szantung, podobnie jak całe północne Chiny, stała się celem najazdów z północy i przechodziła z rąk jednego barbarzyńskiego państwa, do drugiego.
W 412 r. n.e. mnich Faxian wylądował w południowej części półwyspu Szantung i udał się do miasta Qingzhou, gdzie zajął się przykładem buddyjskich sutr, które przywiózł ze swej słynnej wyprawy do Indii.
Odkąd dynastia Sui zjednoczyła kraj w 589 r., Szantung była już zawsze częścią Chin. W obecnym kształcie istnieje od czasów dynastii Ming, choć w tym czasie w jej skład wchodziły także obszary dzisiejszej prowincji Liaoning, które jej odebrano za Qingów.
W XIX wieku Półwysep Szantung stał się celem dla kolonialistów. W 1897 roku miasto Qingdao stało się niemiecką koncesją, a rok później Weihai stało się koncesją brytyjską. W tym okresie Półwysep stał się punktem przerzutowym dla chińskich emigrantów w drodze m.in. do USA.
Po proklamowaniu Republiki Chińskiej w 1911 r., Qingdao w 1922 r. wróciło w ręce Chin, a Weihai w 1930 r. W 1937 r. prowincja Szantung stała się celem japońskiego najazdu. Japończykom udało się ją opanować, chociaż w głębi lądu trwał opór partyzancki. Po kapitulacji Japonii w 1945 r. fragmenty Szantung były kontrolowane przez komunistów, którzy kontrolę nad całą prowincją objęli w czerwcu 1949 roku. W październiku powstała Chińska Republika Ludowa.
Dziś, dzięki położeniu na wybrzeżu i inwestycjom zagranicznym prowincja Szantung jest jedną z najbogatszych w Chinach, choć znać na niej piętno niemieckiego kolonializmu. Tutaj ma siedzibę Haier, jeden z największych na świecie producentów sprzętu AGD, który zaczynał jako firma joint-venture z niemiecką firmą Liebherr. Najbardziej znane eksportowe piwo Chin, Piwo Tsingtao jest ważone w poniemieckim Qingdao.
edytuj Geografia
Na większość powierzchni prowincji Szantung składają się tereny Niziny Północnochińskiej. Górzysta jest centralna część prowincji, w której znajdują się m.in. góry Taishan, Lushan i Mengshan. Pofałdowany jest również Półwysep Szantuński we wschodniej części Szantungu, rozdzielający Morze Wschodniochińskie i od Morza Żółtego. Najwyższym wzniesieniem w prowincji jest Szczyt Żółtego Cesarza o wysokości 1545 metrów.
Rzeka Żółta płynie w kanale przez zachodnią część Szantungu, na poziomie wyższym od poziomu terenu, dzieląc prowincję na dwa działy wodne - Hai He na północy i Huai He na południu. Wielki Kanał dochodzi do Szantungu od północnego zachodu i wychodzi w części południowo-zachodniej. Jezioro Weishan to największe jezioro w prowincji. Linia brzegowa Szantungu liczy 3000 km. Wybrzeże Półwyspu Szantuńskiego jest skaliste, pełne klifów, zatok i wysp.
Klimat Szantungu jest umiarkowany, lata są wilgotne, a zimy zimne i suche. Średnie temperatury w styczniu wynoszą pomiędzy -5, a - 1°C, a w lipcu pomiędzy 24 - 28°C. Roczne opady wynoszą 550-950 mm.
Największe miasta w prowincji to:
Prowincje
Anhui • Fujian • Gansu • Guangdong • Hajnan • Hebei • Heilongjiang • Henan • Hubei • Hunan • Jiangsu • Jiangxi • Jilin •Junnan • Kuejczou • Liaoning • Qinghai • Shaanxi • Shanxi • Syczuan • Szantung • Zhejiang
Tajwan (poza kontrolą ChRL)
Regiony autonomiczne
Kuangsi • Mongolia Wewnętrzna • Ningxia • Sinkiang • Tybet