Służby specjalne.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
Służby specjalne – ogólna nazwa opisująca instytucje, które prowadzą działania operacyjno-rozpoznawcze o charakterze niejawnym wewnątrz kraju. Służby działające poza granicami są nazywane służbami tajnymi. Domeną służb specjalnych jest pozyskiwanie i ochrona informacji kluczowych dla zapewnienia wewnętrznego bezpieczeństwa państwa. W państwach demokratycznych działania służb specjalnych wymykają się niekiedy spod kontroli organów nadzorczych. Służby tajne prowadzą operacje poza swoim macierzystym krajem, łamiąc nieraz tamtejsze prawo. Służby specjalne reżimów totalitarnych i państw niedemokratycznych stosują nieraz techniki niedozwolone przez prawo ich państwa macierzystego, jak przekupstwo, szantaż, skrytobójstwo oraz nielegalny handel bronią i narkotykami.
Spis treści |
edytuj Podział służb specjalnych
Służby specjalne można podzielić na dwie zasadnicze grupy:
- służby informacyjno-wywiadowcze – których podstawowym zadaniem jest pozyskiwanie cennych informacji o strategicznym znaczeniu oraz czasami dezinformowanie analogicznych służb wrogich państw. Służby informacyjno-wywiadowcze prowadzą m.in.
- wywiad wojskowy – polegający na gromadzeniu i przetwarzaniu informacji wywiadowczych dotyczących obcych sił zbrojnych przez służbę opartą na strukturze militarnej
- wywiad polityczny – gromadzenie przez daną agencję informacji dotyczących sytuacji politycznej, poszczególnych państw lub ugrupowań
- wywiad wewnętrzny – działalność wywiadowcza prowadzona wobec przedmiotów krajowych, których działalność stwarza sytuację zagrażającą bezpieczeństwu wewnętrznemu państwa
- wywiad techniczny – działalność wywiadowcza prowadząca do zdobycia materiałów z obcych źródeł, dotyczących wyposażenia technicznego i możliwości technicznych danego państwa
- wywiad operacyjny – gromadzenie danych wywiadowczych następnie wykorzystywanych w planowaniu operacyjnym na poziomie regionalnych teatrów działań wojennych
- wywiad parapsychologiczny – gromadzenie danych wywiadowczych za pośrednictwem (pomocą), osób obdarzonych rzekomo zdolnościami percepcji pozazmysłowej
- służby policyjno-prewencyjne – których zadaniem jest ochrona bezpieczeństwa wewnętrznego – zarówno w sensie bezpieczeństwa osobistego obywateli danego kraju, jak i zapewnianie bezpieczeństwa i stabilności władzy
W niektórych przypadkach funkcje te sprawuje w jednym państwie jedna służba specjalna. Tak było np. w Polsce do 2002 r., gdzie Urząd Ochrony Państwa (UOP) spełniał obie te funkcje na raz.
edytuj Agencje wywiadu, kontrwywiadu i służb bezpieczeństwa w Polsce i za granicą
edytuj Polskie służby specjalne
edytuj Służby specjalne III Rzeczypospolitej
- Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW),
- Agencja Wywiadu (AW),
- Centralne Biuro Antykorupcyjne (CBA),
- Wojskowe Służby Informacyjne lata 1990-2006 (WSI),
- Służba Kontrwywiadu Wojskowego od 2006 (SKW),
- Służba Wywiadu Wojskowego od 2006r (SWW),
Obecnie zlikwidowane:
- Urząd Ochrony Państwa (UOP) istniał do 29 czerwca 2002 zastąpiony przez ABW i AW,
- Wojskowe Służby Informacyjne (WSI) istniały do 1 października 2006 zastąpione przez SKW i SWW
edytuj Służby specjalne PL i PRL (1944-1990)
- Resort Bezpieczeństwa Publicznego, RBP – (1944-1945)
- Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, MBP – (1945-1954)
- Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego, KdsBP – (1954-1956)
- Ministerstwo Spraw Wewnętrznych
- Departament I Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wywiad zagraniczny
- Departament II Ministerstwa Spraw Wewnętrznych kontrwywiad
- Biuro Studiów Służby Bezpieczeństwa MSW - (1982-1989) koordynacja działań przeciwko opozycji
- Służba Bezpieczeństwa, SB – (1956-1990)
- Oddział II Sztabu Generalnego LWP (1945-1951)
- Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (1951-1990)
- Główny Zarząd Informacji, GZI (WP/MON/Kds BP) – (1945-1957)
- Wojskowa Służba Wewnętrzna MON, WSW-MON (1957-1990)
edytuj Polskie służby specjalne podczas II wojny światowej
edytuj Służby specjalne II Rzeczypospolitej (1918-1939)
- Biuro Wywiadowcze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
- Wydział Informacyjny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
- Inspektorat Defensywy Politycznej przy Komendzie Głównej Policji Państwowej (IDP KGPP)
- Oddział II Sztabu Generalnego WP – wywiad i kontrwywiad wojskowy
- Biuro Szyfrów – Wywiad Radiowy i Kryptologia
edytuj Ciekawostki
Służby specjalne lubują się w ukrywaniu tematów swoich działań pod kryptonimami, wykazując przy tym często poczucie humoru.
FBI wprowadziło do obiegu akronim MICE (ang. mice l.mn. od mouse – mysz). Oznacza on główne motywy, które powodują, że ktoś decyduje się na podjęcie współpracy z wywiadem: money, ideology, compromise, ego czyli pieniądze, ideologia, szantaż, ambicje (inne rozwinięcie tego skrótu podaje conscience – sumienie w miejsce compromise).
edytuj Linki zewnętrzne
- CBA: http://www.cba.gov.pl/
- ABW: http://www.abw.gov.pl/
- AW: http://www.aw.gov.pl/
- Sejmowa Komisja do Spraw Służb Specjalnych: http://www.sejm.gov.pl/komisje/www_kss.htm
- Informacja NIK o wynikach kontroli organizacji służb specjalnych, nadzoru nad nimi oraz realizacji wybranych zadań (2005)
- A. Macierewicz, RAPORT o działaniach żołnierzy i pracowników WSI ..., Warszawa 12 lutego 2007.
Obecne
Cywilne: Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego • Agencja Wywiadu • Centralne Biuro Antykorupcyjne
Wojskowe: Służba Kontrwywiadu Wojskowego • Służba Wywiadu Wojskowego
Historyczne
Cywilne - II RP: Biuro Wywiadowcze MSW • Wydział Informacyjny MSW • Inspektorat Defensywy Politycznej Policji Państwowej • Policja Polityczna
PRL: RBP • MBP • KdsBP • MSW (Departament I MSW, Departament II MSW, Departament III MSW, Departament IV MSW) • Służba Bezpieczeństwa
Wojskowe - II RP: Oddział II Sztabu Generalnego WP (Biuro Szyfrów, SRI, SRS "N") • Wywiad KOP
PRL: GZI • Oddział II Sztabu Generalnego LWP • AWO • Zarząd II Sztabu Generalnego WP • WSW