Ryga.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
Współrzędne: 56°58' N 24°08' E
| Ryga Rīga |
|||||
|
|||||
| Państwo |  Łotwa |
||||
| Miasto | Ryga | ||||
| Burmistrz | Jānis Birks | ||||
| Powierzchnia | 307,17 km² | ||||
| Położenie | 56° 58' N 24° 08' E |
||||
| Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja |
723 931 2357 os./km² 1 148 003 |
||||
| Nr kierunkowy | +371 67 | ||||
| Kod pocztowy | LV-10(01-84) | ||||
|
Położenie na mapie Łotwy
  Ryga
Rīga |
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Ryga (łot. Rīga, niem. Riga) – stolica Łotwy, miasto położone nad rzeką Dźwiną w pobliżu jej ujścia do Bałtyku w Zatoce Ryskiej. Jest głównym ośrodkiem gospodarczo-przemysłowym, komunikacyjnym (port morski, lotniczy i węzeł kolejowy Ryga Centralna), kulturalnym i naukowym kraju. Posiada liczne zabytki, w tym jeszcze z czasów średniowiecza. Jest wpisana na listę światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego UNESCO. Stanowi jedno z największych w Europie skupisk architektury secesyjnej.
Liczba mieszkańców: miasto 723,9 tys. (2007), aglomeracja 1033,5 tys. (2007).
Spis treści |
edytuj Historia
Już w X wieku istniała rozwinięta osada plemienia Liwów u ujścia Dźwiny. Obecne miasto zostało założone w 1201 r. przez biskupa Alberta von Buxhövden i szybko stało się, jako jeden z członków Hanzy, ważnym ośrodkiem handlowym na wybrzeżu Bałtyku. W średniowieczu Ryga była jednym z najważniejszych portów bałtyckich. Do tego momentu zaczęły się w Rydze jak i całej Łotwie silne wpływy niemieckiej kultury, języka niemieckiego i niemieckie osadnictwo, a sytuacja ta trwała setki lat. Ryga należała do niemiecko-języcznego państwa zakonu kawalerów mieczowych, od 1561 do I Rzeczypospolitej. Od 1621 okupowana przez Szwecję, od 1660 należała do Szwecji. W 1710 okupowana przez wojska rosyjskie, w 1721 włączona do Rosji. W 1796 r. stała się stolicą guberni inflanckiej. W trakcie I wojny światowej zdobyta przez Niemców 3 września 1917.
Od 1255 Ryga była siedzibą katolickiej archidiecezji Prus, Inflant i Estonii, której podlegała m.in. diecezja chełmińska i diecezja warmińska. 28 listopada 1561 roku na mocy układu w Wilnie Ryga włączona została do Rzeczypospolitej. Lenno kurladzko-semigalskie otrzymał Gotthard Kettler, założyciel dynastii Kettlerów. 5 marca 1562 roku na zamku w Rydze Kettler złożył hołd lenny Zygmuntowi II Augustowi, który w zastępstwie króla polskiego przyjął Mikołaj Radziwiłł Czarny. Po unii lubelskiej w 1569 r. Ryga znalazła się pod wspólnym panowaniem Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Pod polską władzą zamek w Rydze znajdował się od 1565 roku, natomiast w roku następnym utworzono w Rydze kasztelanię. W 1566 nastąpiła sekularyzacja i w efekcie likwidacja arcybiskupstwa. Po pokonaniu Iwana Groźnego w roku 1580 uroczyście wjechał do miasta król Stefan Batory, który następnie w roku 1582 założył w nim kolegium jezuickie.
W roku 1601 pod miastem wojska polskie rozbiły wojska szwedzkie, a w roku 1605 we wsi Kircholm pod Rygą wojska Rzeczypospolitej pokonały przeważające siły szwedzkie. W toku następnych wojen Szwedzi zdobyli miasto w dniu 25 września 1621 roku, które pozostało pod ich panowaniem na mocy pokoju w Altmarku z 1629. W roku 1710 miasto zdobyli Rosjanie, jednak niedaleka Łatgalia nadal do 1795 roku pozostała w rękach polskich.
W latach 1919-1940 stolica niepodległego państwa łotewskiego. 18 marca 1921 podpisano tu traktat pokojowy między Polską a Rosją.
W 1940 wcielona do ZSRR. Zdobyta przez Niemców w II wojnie światowej w czerwcu, 1941 w początkowej fazie operacji Barbarossa. Zdobyta przez Armię Czerwoną w październiku 1944 i ponownie wcielona do ZSRR. Od 1991 ponownie stolica niepodległego państwa łotewskiego.
W 2003 roku w stolicy Łotwy został zorganizowany Konkurs Piosenki dla Europy – Eurowizja.
edytuj Mikrorejony
Powszechnie przyjmuje się podział miasta na 47 mikrorejonów:
|
|
|
edytuj Ważniejsze miejsca i zabytki
Miasto leży na trasie Europejskiego Szlaku Gotyku Ceglanego. Do najbardziej znanych zabytków i charakterystycznych miejsc Rygi należą:
- Baszta Prochowa
- Brama Szwedzka
- Budynek parlamentu w Rydze
- Dom Bractwa Czarnogłowych
- Dom Kotów
- Katedra w Rydze
- Katedralna cerkiew Narodzenia Pańskiego w Rydze
- Konventa Sēta
- Koszary Jakuba
- Katedra św. Jakuba w Rydze
- Kościół św. Jerzego w Rydze
- Kościół św. Piotra w Rydze
- Mała Gildia
- Mežaparks
- Pałac Kultury i Nauki
- Pomnik Rolanda
- Pomnik Wolności
- Ryska wieża radiowo-telewizyjna
- Synagoga Miejska w Rydze
- Trzej Bracia
- Wielka Gildia
- Zamek w Rydze
- Zegar Laima
edytuj Populacja
|
|
|
|
edytuj Narodowości
W czasie ZSRR do Rygi przywieziono wielu Rosjan, Ukraińców i Białorusinów, którzy mieszkają tam do dziś, większość z nich nie zna języka łotewskiego.
| % | Narodowość |
|---|---|
| 42,4% | Łotysze |
| 42,3% | Rosjanie |
| 4,4% | Białorusini |
| 4,0% | Ukraińcy |
| 2,1% | Polacy |
| 0,9% | Litwini |
| 3,9% | pozostali |
edytuj Miasta partnerskie
edytuj Znane osoby pochodzące z Rygi
- Vitālijs Astafjevs — piłkarz
- Michaił Barysznikow — tancerz i aktor
- Isaiah Berlin — filozof
- Andris Biedriņš — koszykarz
- DJ Lethal — członek grupy Limp Bizkit
- Siergiej Eisenstein — radziecki reżyser filmowy
- Laila Freivalds — b. szwedzka minister spraw zagranicznych
- Elīna Garanča - śpiewaczka, mezzosopran
- Juris Hartmanis - informatyk
- Johann Gottfried Herder — niemiecki poeta, teolog i filozof
- Gidon Kremer — skrzypek i dyrygent
- Jānis Lūsis — oszczepnik, mistrz olimpijski (1968)
- Marie N — zwyciężczyni konkursu Eurowizji w 2002
- Aron Nimzowitsch — arcymistrz szachowy
- Wilhelm Ostwald — chemik, laureat Nagrody Nobla (1909)
- Sandis Ozoliņš — hokeista
- Gunārs Rode - radziecki dysydent i łotewski działacz emigracyjny.
- Napoleon Liberys - działacz polonijny w Łotwie międzywojennej
- Michaił Tal - mistrz świata w szachach
- Mikhail Ospiovich Eisentein-wybitny architekt,ojciec rezysera Sergeya
edytuj Galeria
 |
 Ryga, plac ratuszowy (Rātslaukums) i gildia Bractwa Czarnogłowych; widoczny pomnik Rolanda |
 Widok z wieży kościoła św. Piotra na katedrę luterańską i Dźwinę |
edytuj Zobacz też
- Uniwersytet Łotwy w Rydze, Uniwersytet Stradina w Rydze
- Skonto Ryga
- traktat ryski (1920)
- traktat ryski (1921)
edytuj Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona władz miejskich
- Przewodnik po Rydze
- Szczegółowa historia miast w I Rzeczypospolitej, wirtualna mapa okolic, historia okolicznych miast
- Zdjęcie satelitarne z Google Maps
- Historia getta w Rydze (en)
- Zdjęcia z Rygi
- O Rydze w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich
Okręgi
Aizkraukle • Alūksne • Balvi • Bauska • Dobele • Dyneburg • Gulbene • Jēkabpils • Jełgawa • Kieś • Krasław • Kuldīga • Limbaži • Lipawa • Lucyn • Madona • Ogre • Preiļi • Ryga • Rzeżyca • Saldus • Talsi • Tukums • Valka • Valmiera • Windawa
Miasta wydzielone
Dyneburg • Jełgawa • Jurmała • Lipawa • Ryga • Rzeżyca • Windawa
.svg){kind=small}
|
||||||||