WikiPortallus: Rupiah Banda.html

Rupiah Bwezani Banda (ur. 13 lutego 1937) – zambijski polityk, wiceprezydent Zambii od 9 października 2006 do 19 sierpnia 2008. Od 29 czerwca 2008 do 2 listopada 2008 p.o. prezydenta Zambii, od 2 listopada 2008 prezydent Zambii.

edytuj Młodość i edukacja

edytuj Kariera polityczna

W latach 1960-1964 był przedstawicielem Zjednoczonej Narodowej Partii Niepodległości (UNIP, United National Independence Party), partii rządzącej Zambią od lat 60-tych do 1991, w Europie Północnej. W 1965 został mianowany zambijskim ambasadorem w Zjednoczonej Republice Arabskiej (ówczesny Egipt). W kwietniu 1967 został ambasadorem w Stanach Zjednoczonych i funkcję tą sprawował przez dwa lata.

Po powrocie do kraju, w latach 1970-1974 Banda był dyrektorem Stowarzyszenia Rozwoju Wiejskiego oraz generalnym menedżerem Narodowego Zarządu Marketingu. Od 1975 do 1976 był stałym przedstawicielem Zambii przy ONZ, gdzie m.in. kierował Radą Narodów Zjednoczonych ds. Namibii. W latach 1975-1976 zajmował również stanowisko ministra spraw zagranicznych. Jako szef dyplomacji był zaangażowany w negocjacje na temat zawieszenia broni w Angoli.

W 1978 Rupiah Banda został wybrany w skład parlamentu z okręgu Munali jako kandydat Zjednoczonej Narodowej Partii Niepodległości (UNIP). W wyborach w 1983 uzyskał reelekcję, jednak w 1988 stracił mandat. W 1991 przegrał wybory w okręgu z kandydatem Ruchu na rzecz Wielopartyjnej Demokracji (MMD). W 1996 UNIP zbojkotowała wybory. W późniejszym czasie Banda wstąpił w szeregi Ruchu na rzecz Wielopartyjnej Demokracji (MMD, Movement for Multiparty Democracy)

edytuj Wiceprezydent

Po wygraniu przez prezydenta Leviego Mwanawasę (członek MMD) wyborów prezydenckich we wrześniu 2006, 9 października 2006 Banda został przez niego mianowany wiceprezydentem kraju^[1]^[2].

edytuj P.o prezydenta

Prezydent Mwanwasa nie doszedł już do zdrowia i 19 sierpnia 2008 zmarł w szpitalu w Paryżu^[6]. Banda, wyrażając "ogromny żal i głęboki smutek", ogłosił w kraju 7-dniową żałobę narodową, wzywając rodaków do "zachowania spokoju i opłakiwania Prezydenta z godnością"^[7]. Banda zachował funkcję p.o. prezydenta, którą zgodnie z konstytucją jako wiceprezydent miał sprawować do czasu wyborów prezydenckich, które należało rozpisać w ciągu 90 dni od śmierci prezydenta^[8].

Rupiah Banda zdecydował się wziąć udział w wyborach prezydenckich jako kandydat rządzącej MMD i 26 sierpnia 2008 oficjalnie zgłosił swoją kandydaturę^[9]. W wewnętrznych prawyborach 5 września 2008 Ruch na rzecz Wieloparytjnej Demokracji mianował Bandę swoim kandydatem w wyborach prezydenckich^[10]. W głosowaniu pokonał on ministra finansów N'gandu Magande. Przy tej okazji Banda obiecał "zjednoczenie partii i całego narodu" oraz kontynuację polityki prezydenta Mwanawasy^[11].

edytuj Prezydent

Wybory prezydenckie obyły się w Zambii 30 października 2008. 2 listopada 2008 zostały ogłoszone ich wyniki. Zwycięzcą został Rupiah Banda, zdobywając 40,1% głosów. Pozotałe miejsca zajęli Michael Sata z opozycyjnego Frontu Patriotycznego (38,1%) oraz Hakainde Hichilema z opozycyjnej Zjednoczonej Partii na rzecz Rozwoju Narodowego (19,7%)^[12].

Początkowe wyniki wyborów wskazywały na przewagę Michaela Saty. Jednak w miarę napływu wyników z pozostałych okręgów wyborczych szala zwycięstwa zaczęła się przesuwać na korzyść Bandy. Sata 1 listopada 2008 zakwestionował wyniki wyborów, twierdząc że "banda złodzieji" próbuje mu ukraść zwycięstwo^[13]. Zmiana lidera w czasie zliczania głosów doprowadziła także do wybuchu zamieszek z policją zwolenników Saty w Lusace i w Kitwe^[14]. Wybory zostały jednak uznane przez międzynarodowych obserwatorów i Unię Afrykańską za wolne i demokratyczne.

Tego samego dnia, 2 listopada 2008, Rupiah Banda został zaprzysiężony na stanowisku prezydenta Zambii^[15]. W swoim przemówieniu inauguracyjnym zapowiedział walkę z ubóstwem w celu zerwania z wizerunkiem Zambii jako "kraju trzeciego świata z żebrzącą miską". Zapowiedział również kontynuację polityki prezydenta Mwanawasy w dziedzinie walki z korupcją oraz przyciągania inwestycji zagranicznych^[16].

Przypisy