Ruś Kijowska.html



Кыѥвьска Рѹсь Ruś Kijowska
← ← 862-1240 → → →
Godło Włodzimierza I Wielkiego
Język urzędowy	staro-cerkiewno-słowiański, ruski
Język używany	ruski, języki ugrofińskie
Stolica	1. Nowogród Wielki 2. Kijów 3. Włodzimierz nad Klaźmą
Ustrój polityczny	monarchia
Typ państwa	monarchia
Ostatnia głowa państwa	wielki książę (ostatni) Jarosław II (1238 - 1246)
przybycie	Ruryka do Nowogrodu Wielkiego 862
zależność polityczna od Złotej Ordy	1240

To jest artykuł z cyklu Historia Rosji

Narodziny Rusi Rurykowicze Ruś Kijowska Chrzest Rusi Rozbicie dzielnicowe Rusi Podboje Mongołów Ruś Włodzimierska Księstwo Moskiewskie Wielkie Księstwo Moskiewskie Carstwo Rosyjskie Rosja w XVI wieku Rosja w XVII wieku Wielka Smuta Romanowowie Imperium Rosyjskie Rosja w XVIII wieku Rosja w XIX wieku Kolonizacja Azji Kolonizacja Ameryki Płn. Wojna domowa Związek Radziecki Rosyjska FSRR Rosja w XX wieku Federacja Rosyjska Rosja w XXI wieku

To jest artykuł z cyklu Historia Ukrainy

Narodziny Rusi Chrzest Rusi Ruś Kijowska Rozbicie dzielnicowe Rusi Księstwo Halickie Podboje Mongołów Upadek Księstwa Halickiego Hetmańszczyzna Ukraińska Republika Ludowa ZURL USRR Ukraina

Ruś Kijowska - okres w historii Rusi trwający umownie od 862 do 1240 roku. Rok 862, w którym Ruryk przybył do Nowogrodu Wielkiego, to symboliczna data powstania państwa ruskiego. W 882 roku książę nowogrodzki Oleg Mądry doprowadził do powstania Wielkiego Księstwa Kijowskiego - wczesnofeudalnego państwa we wschodniej Europie ze stolicą w Kijowie, istniejącego do 1169 roku. W 1054 roku Wielkie Księstwo Kijowskie uległo rozbiciu dzielnicowemu, przy czym władcy, którym udało się zawładnąć Kijowem nadal nosili tytuł wielkiego księcia kijowskiego i byli w hierarchii feudalnej postawieni wyżej od pozostałych książąt ruskich. W 1169 przekształcone w Wielkie Księstwo Włodzimierskie ze stolicą we Włodzimierzu nad Klaźmą, które przejęło dominującą rolę Kijowa. W 1240 na skutek najazdu mongolskiego Wielkie Księstwo Włodzimierskie utraciło niezależność polityczną na rzecz Złotej Ordy. Moment ten uważany jest powszechnie za koniec okresu Rusi Kijowskiej.

Natomiast Księstwo Kijowskie jako jedna z dzielnic Wielkiego Księstwa Włodzimierskiego przestało istnieć około 1252 roku, kiedy to ostatni faktyczny władca tego księstwa Aleksander Newski, przyjął tytuł wielkiego księcia włodzimierskiego.

edytuj Historia

Wyprawa księcia nowogrodzkiego Olega Mądrego na Kijów (882) doprowadziła do zjednoczenia północnych i południowych księstw ruskich. Oleg Mądry z przyczyn geopolitycznych przeniósł wkrótce stolicę swego państwa z Nowogrodu Wielkiego do Kijowa co dało początek Rusi Kijowskiej. Była ona początkowo luźnym związkiem księstw, które do ok. 2. poł. XI w. zachowały szeroką autonomię. Nowogród Wielki pozostawał jednak aż do końca XII wieku największym miastem ruskim. Wielcy książęta kijowscy Oleg (panujący do 912 lub 922) i Igor Rurykowicz (panujący w latach 912/922-945) podpisali z Bizancjum układy handlowe, które gwarantowały krajowi zyskowny handel.

Rządząca w latach 945-957 księżna Olga scentralizowała państwo, stworzyła podstawy trwałego porządku administracyjnego. Kolejny władca, syn Olgi, Światosław I podejmował odległe wyprawy wojenne, docierając na Krym i Kaukaz oraz na Bałkany. Ożeniony z siostrą cesarza bizantyjskiego Anną książę Włodzimierz I w 988 przyjął chrzest i uczynił z chrześcijaństwa oficjalną religię państwową.

Panujący w latach 1019-1054 Jarosław Mądry umocnił pozycję Cerkwi prawosławnej na Rusi Kijowskiej. Ustanowione przez niego zasady dziedziczenia tronu książęcego w oparciu o regułę senioratu nie zapobiegły rozbiciu jednosci politycznej kraju.

edytuj Rozbicie dzielnicowe Rusi

W XII w. Ruś Kijowska podzieliła się na konkurujące ze sobą dzielnice. Na północy powstała Republika Nowogrodzka, na północnym zachodzie Księstwo Połockie, na południowym zachodzie księstwa Halickie i Wołyńskie. W centralnej części powstały księstwa: Kijowskie, Turowskie i Smoleńskie, na północnym wschodzie księstwa Rostowsko-Suzdalskie i Riazańskie, na południowym wschodzie Czernihowskie i Perejasławskie. Z czasem podział ten uległ jeszcze większemu rozdrobnieniu, przy czym książęta, którym udało się zawładnąć Kijowem byli w hierarchi feudalnej wyżej postawieni od pozostałych książąt i posługiwali się tytułem wielkiego księcia.

1169 książę włodzimiersko-suzdalski Andrzej I Bogolubski opanował Kijów uzyskując tym samym tytuł wielkiego księcia. Odmiennie od większości swoich poprzedników, nie przeniósł do tego miasta swej stolicy lecz po opanowaniu Kijowa osadzał tam podległych sobie książąt. Centrum swego państwa pozostawił Włodzimierz nad Klaźmą, który odtąd stał się stolicą wielkiego księstwa i przejął dominującą rolę Kijowa.

edytuj Podboje tatarskie i litewskie

W XIII i XIV w. niektóre z zachodnich, mniejszych księstw ruskich przeszły w strefę wpływów nabierającej znaczenia Litwy. Rosło zagrożenie księstw ruskich ze strony Tatarów. Po klęsce sił rusko-połowieckich w bitwie nad Kałką (1223) Batu-chan podbił wszystkie ziemie ruskie z wyjątkiem księstw Połockiego i Pińskiego oraz Republiki Nowogrodzkiej, która jednak zmuszona była uznać zwierzchność Mongołów i opłacać trybut. Tatarzy nie przejęli bezpośrednich rządów w podbitych księstwach, zadowolili się każdorazowym zatwierdzaniem kandydata do tronu książęcego we Włodzimierzu, który z kolei pełnił funkcje zwierzchnie nad resztą książąt i miał prawo zwracania się o pomoc do chana.

W okresie panowania mongolskiego wodzem dużej rangi i zręcznym politykiem okazał się książę nowogrodzki Aleksander Newski. 1240 pokonał Szwedów (bitwa nad Newą), 1242 wojska Zakonu kawalerów mieczowych (bitwa na jeziorze Pejpus). W 1249 przyjął tytuł księcia kijowskiego, a w 1252 - wielkiego księcia włodzimierskiego.

Najsilniejszymi dzielnicami były:

• Ruś Włodzimiersko-Suzdalska
• Ruś Nowogrodzka
• Ruś Halicko-Wołyńska

edytuj Tytuł wielkiego księcia kijowskiego

Ruryk - założyciel państwa ruskiego (pośrodku) na Pomniku tysiąclecia Rosji z 1862 roku.

Andrzej I Bogolubski - przeniósł stolicę Rusi Kijowskiej z Kijowa do Włodzmierza nad Klaźmą.

Tytułu tego używali kolejno:

• Oleg (882—912)
• Igor (912—945)
• Olga (945—964)
• Światosław I (był księciem od 945, samodzielnie rządził od 964 do 972)
• Jaropełk I (972—980)
• Włodzimierz I Wielki (980—1015)
• Światopełk I Przeklęty (1015—1019)
• Jarosław I Mądry (1019—1054)
• Izjasław I (1054—1068), (1069—1073), (1077—1078)
• Światosław II (1073—1076)
• Wsiewołod I (1078—1093)
• Świętopełk II Michał (1093—1113)
• Włodzimierz II Monomach (1113—1125)
• Mścisław I Harald (1125—1132)
• Jaropełk Wołodymyrowicz (1132—1139)
• Wiaczesław (1139)
• Wsiewołod II (1139—1146)
• Igor ІІ (1146)
• Izjasław II Pantelejmon (1146—1154)
• Jerzy Dołgoruki (1154—1157)
• Rościsław I Michał (1158—1167)
• Mścisław II Chrobry (1167—1169)
• Andrzej I Bogolubski (przeniósł stolicę Rusi z Kijowa do Włodzimierza nad Klaźmą).

Niektorzy książęta kijowscy (podlegli wielkiemu księciowi włodzimierskiemu):

• Światosław ІІІ (1175—1194)
• Ruryk II Wasyl (1194—1215)
• Aleksander Newski (1249—1252)

edytuj Zobacz też:

• Grody Czerwieńskie
• Władcy Rusi Kijowskiej
• Ruska Prawda