Ruś Czerwona.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Obszar Rusi Czerwonej pozostający w granicach Polski
Ruś Czerwona (podpisana jako Russia) za panowania Władysława Jagiełły
Ruś Czerwona w składzie Małopolskiej Prowincji Korony Polskiej, 1635

Ruś Czerwona, łat. Ruthenia Rubra lub Russia Rubra - kraina historyczna w południowo-zachodniej Ukrainie oraz w południowo-wschodniej Polsce.

Herb woj. bełskiego
Herb woj. ruskiego
Herb z. halickiej
Herb ziemi sanockiej i przemyskiej

Nazwa Ruś Czerwona powstała w XIII wieku i wywodzi się prawdopodobnie od Mongołów, którzy używali kolorów do oznaczenia kierunków geograficznych (czerwień = południe)potrzebne źródło. Analogicznie w tym okresie powstały też takie nazwy jak Ruś Czarna (powyżej Polesia) i Ruś Biała (na północ od Rusi Czarnej).

Pod względem politycznym od 1240 do 1339 roku większość tego obszaru w tym Ruś Halicka znajdowała się pod kontrolą chanatu tatarskiego, który następnie od XIV wieku przeszedł we władanie Korony Polskiej. Jego głównymi ośrodkami administracyjnymi były Lwów, Przemyśl i Halicz. Po unii lubelskiej Ruś Czerwoną zaczęto nazywać Koronną.

Spis treści

edytuj Podział administracyjny

W XVI wieku obszar administracyjny Rusi czerwonej składał się z czterech ziem wchodzących w skład województwa ruskiego; przemyskiej, sanockiej, lwowskiej i halickiej oraz województwa bełzkiego w skład którego wchodził jeszcze powiat buski ziemi lwowskiej. W kolejnych latach z prowincji ruskiej odpadły natomiast starostwo hrubieszowskie i włość kryłowska zaliczona do ziemi chełmskiej. Ponadto na obszarze prowincji było w XVI wieku 3350 wsi (woj. ruskie 2490, woj. bełzkie 460, ziemia chełmska 400) oraz 163 miast i miasteczek. Szacunkowo obszar ten w XVI wieku zamieszkiwało 572 648 osób w tym 124 820 w miastach. Najbardziej zagęszczonym obszarem była ziemia sanocka 985 osób na 1 milę². Najmniej zaludniona była ziemia halicka 304 mieszkańców na 1 milę²[1].

edytuj Administracja kościelna

Pod względem administracji kościelnej obszar ten składał się z archidiecezji lwowskiej (ziemia halicka, przemyska i część powiatu buskiego), diecezji przemyskiej (ziemia sanocka i przemyska) oraz diecezji chełmskiej (ziemia chełmska i bełska). W połowie XVI wieku w całej prowincji było ok. 230 parafii łacińskich, w tym 150 w miastach. Dla wyznawców prawosławia przed unią lubelską ustanowionych było trzy eparchie ; lwowsko-halicka, przemyska i chełmska. Ogółem w połowie XVI wieku w tej części kraju istniało 1490 cerkwi głównie we wsiach [2].

edytuj Ruś Czerwona a Grody Czerwieńskie

W podobnym miejscu co Ruś Czerwona znajdować się miały Grody Czerwieńskie. Pomimo podobieństwa położenia i nazwy, źródła nie pozwalają na łączenie tych pojęć. Nazwa "Grody Czerwieńskie" znika po 1031 roku. Potem obszar ten zostaje rozdrobniony a Czerwień staje się tylko lokalną stolicą przynależnej sobie ziemi (od 1158 jest wyraźnie rozgraniczany od pobliskich grodów). Wydaje się nieprawdopodobnym aby dał on nazwę ogólną ziemiom ruskim w tym rejonie przy wyraźnym wiekszym znaczeniu Halicza i Włodzimierza. Nazwa "Ruś Czerwona" pojawia się natomiast dopiero w XIII wieku.

Herb województwa podkarpackiego

edytuj Współczesność

Obecnie do dawnej przynależności administracji tych ziem nawiązuje herb województwa podkarpackiego, powstały z połączenia herbów dawnych województw: ruskiego i bełskiego.

edytuj Źródła

edytuj Bibliografia

  • Aleksander Jabłonowski. Polska wieku XVI, t. VII, Ruś Czerwona, Warszawa 1901 i 1903.
  • M. Kosman, Historia Białorusi, Wrocław 1979
  • W. A. Serczyk, Historia Ukrainy, Wrocław 1979

edytuj Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Aleksander Jabłonowski. Polska wieku XVI, t. VII, Ruś Czerwona, Warszawa 1901 i 1903. op. cit. SGKP. tom XV
  2. ↑ Ibidem
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.