Rozłam radziecko-chiński.html



To jest artykuł z cyklu Historia Chin

Neolit w Chinach

Legendarne początki

Dynastia Xia

Dynastia Shang

Dynastia Zhou

Okres Wiosen i Jesieni • konfucjanizm • taoizm

Okres Walczących Królestw Chu • Han • Qi • Qin • Wei • Yan • Zhao

Cesarstwo Chińskie i Cesarze

Dynastia Qin • Pierwszy Cesarz Dynastii Qin

Dynastia Han • Dynastia Xin

Okres Trzech Królestw Shu Han • Cao Wei • Sun Wu

Dynastia Jin • Szesnaście Królestw

Dynastie Południowe i Północne

Dynastia Sui

Dynastia Tang • Pięć Dynastii i Dziesięć Królestw

Dynastia Song • Państwo Liao • Państwo Jin • Państwo Xixia

Dynastia Yuan

Dynastia Ming

Dynastia Qing • I wojna opiumowa • Powstanie tajpingów • II wojna opiumowa • Powstanie Bokserów • Ostatni Cesarz

Chiny w XX wieku

Republika Chińska • Historia Tajwanu • Rewolucja Xinhai • Kuomintang • Tajwan

Chińska Republika Ludowa • Wielki Skok • Rozłam radziecko-chiński • Rewolucja kulturalna

Przemiany w Chinach na przełomie XX i XXI wieku

Historia szczegółowa

Sztuka chińska • Pismo chińskie

Komunistyczne państwa oznaczone na czerwono opowiedziały się za ZSRR, a oznaczone na żółto- za Chinami. Korea Północna i Jugosławia, oznaczone tu na czarno, nie opowiedziały się za nikim.

Rozłam radziecko-chiński - to konflikt dyplomatyczny, do którego doszło w 1960 roku, między dwoma krajami bloku socjalistycznego - Chińską Republiką Ludową a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Przyczyny rozłamu sięgają lat 50. i śmierci Józefa Stalina, który w 1956 roku został skrytykowany przez Nikitę Chruszczowa. Zaniepokoiło to przywódcę ChRL, Mao Zedonga, który bał się, że podobna krytyka może spotkać jego, co podminowało stosunki między partiami komunistycznymi obu państw. Na te osobiste uprzedzenia naniósł się spór o prymat w światowym ruchu komunistycznym.

Od 1960 roku ChRL i ZSRR nie szczędziły sobie krytyki. Rosjanie oskarżali Chińczyków o nacjonalizm, a Chińczycy Rosjan - o rewizjonizm. Szczyt rozłamu przypadł na marzec 1969 roku, kiedy doszło do granicznego zatargu na rzece Ussuri. W efekcie Mao dokonał zwrotu w chińskiej polityce zagranicznej i z pomocą tzw. pingpongowej dyplomacji nawiązał stosunki z USA, czego wyrazem była w 1972 roku wizyta Richarda Nixona w Chinach. Rozłam trwał do połowy lat 80.

Rozłam przyczynił się do przewartościowania doktryny politycznej ChRL. O ile wcześniej budowała ona swoją tożsamość w relacji do ZSRR, to po rozłamie i rewolucji kulturalnej, zaczęła ją budować w odniesieniu do USA, które wcześniej uznawano za kraj imperialistyczny i głównego wroga Chin. Od końca lat 80. Amerykanie intensywnie inwestują w Chinach, a chińska partia komunistyczna dba o dobre stosunki z Ameryką. Z drugiej strony, Chiny widzą w USA wzór do naśladowania, szczególnie jeśli chodzi o gospodarkę i edukację. W dalszej perspektywie może to prowadzić do konkurencji i zapowiadanego przez Samuela Huntingtona zderzenia cywilizacji.