Rewolucja boliwariańska.html



Hugo Chavez

Rewolucja boliwariańska – określenie masowego ruchu społeczno-politycznego w Wenezueli zapoczątkowanego przez wybór Hugo Chaveza na prezydenta tego kraju w 1998 r. Określenie "boliwariańska" odwołuje się do społecznej zawartości programu politycznego Simona Bolivara.

edytuj Ideologia

Powodem wybuchu masowej aktywności w Wenezueli była przede wszystkim fatalna sytuacja ludności kraju, która w dużym procencie żyła w nędzy, podczas gdy kraj należał do czołowych eksporterów ropy naftowej. Głównym przywódcą rewolucyjnym i ikoną ruchu jest Hugo Chavez, który też w swoich publicznych przemówieniach przedstawiał główne podstawy ideowe ruchu.

Boliwarianizm nawiązuje wyraźnie do socjalizmu; Chavez chętnie podkreśla swój szacunek dla tej ideologii oraz podziw dla niektórych związanych z nią rewolucjonistów (głównie Lwa Trockiego). Równocześnie opowiada się jednak przeciwko zmianom na drodze gwałtownego społecznego przewrotu na korzyść parlamentaryzmu. Krytykuje ZSRR jako deformację ideałów lewicowych i podkreśla, iż Wenezuela ma zamiar budować inną formę społeczeństwa opartego na sprawiedliwości społecznej ("socjalizm XXI wieku").

Równocześnie socjalizm boliwariański łączony jest z silnymi akcentami chrześcijańskimi. Chavez odwoływał się do interpretacji Ewangelii w duchu teologii wyzwolenia, podkreślając rolę Jezusa jako wyzwoliciela społecznego (a nie jedynie zbawcę każdego człowieka jako jednostki) głoszącego społeczną aktywność chrześcijan w obronie sprawiedliwości społecznej.

Ważnym komponentem całości jest także sama osoba Chaveza; zgodnie z latynoamerykańską tradycją przywódczą jest on ikoną ruchu i ma ogromny wpływ na jego rozwój, co wprowadza do boliwarianizmu elementy autorytarne.

edytuj Opozycja

Opozycja wenezuelska posiadająca swobodny dostęp do mediów prywatnych (90% rynku) oraz skoncentrowana wokół wielkich przedsiębiorców regularnie oskarża Chaveza o chęć budowy dyktatury i populizm. Znana jest w Ameryce Łacińskiej z agresji, z jaką odnosi się do lewicowych poglądów prezydenta i do całego ruchu. W 2002 r. opozycjoniści skupieni wokół szefa konfederacji pracodawców Pedro Carmony zorganizowali nieudany zamach stanu wspierany przez CIA. Udało im się sformować rząd tymczasowy, jednak Chavez został uwolniony przez sympatyzujących z nim wojskowych, a przede wszystkim przez sam naród wenezuelski, i wrócił do prezydenckiego pałacu Miraflores. Opozycja doprowadziła również do kryzysu w wydobyciu ropy naftowej (masowy lock-out na przełomie lat 2002/2003) oraz prowadzi konsekwentną kampanię antychavistowską w mediach.

W 2004 r. opozycja, wykorzystując zapis konstytucyjny o możliwości odwołania prezydenta w trakcie kadencji, zdołała zebrać liczbę podpisów konieczną do rozpisania stosownego referendum. Chavez odniósł w nim jednak zwycięstwo i został na urzędzie.

edytuj Polityka społeczna

Podstawową formą aktywności społecznej podejmowaną w czasie rewolucji były programy o hiszpańskiej nazwie Misiónes mające na celu poprawienie poziomu życia zwykłych Wenezuelczyków w oparciu o dochody ze sprzedaży ropy. Kolejne "Misje" pozwoliły na budowę nowego systemu powszechnej opieki zdrowotnej i szkolnictwa. Chavez promuje też własne inicjatywy Wenezuelczyków – lokalne rozgłośnie radiowe, rady dzielnicowe i inną szeroko pojętą samoorganizację społeczną. Istotnie podniesiona została płaca minimalna, spadł wskaźnik żyjących w ubóstwie^[1]. Pozytywne skutki społeczne rewolucji boliwariańskiej były wielokrotnie opisywane w raportach agend ONZ^[2]. Z drugiej strony wielu ekonomistów wskazuje na to, że osiągnięte skutki społeczne są nieproporcjonalne do możliwości, a w Wenezueli problemem pozostaje korupcja i przestępczość^[3]. Zwolennicy Chaveza podkreślają jednak, iż wiele z tych negatywnych stron sytuacji w Wenezueli jest rezultatem niesprawnej, a często wrogiej prospołecznym zmianom biurokracji, która rozwinęła się jeszcze przed rewolucją.

Równocześnie Wenezuela wydaje duże sumy pieniędzy na zbrojenia, przede wszystkim kupując broń od Rosji, co wg rządu ma zabezpieczać kraj przed nowym zamachem stanu^{[4] [5]}.

edytuj Polityka zagraniczna

Ruch boliwariański, ze względu na socjalistyczne inspiracje, podkreśla rolę polityki internacjonalistycznego wspierania krajów o rządach lewicowych oraz przeciwstawiania się neokolonializmowi i neoliberalizmowi, jak i działalności USA mającej na celu utrzymanie ekonomicznej zależności Ameryki Łacińskiej od tego kraju. Przejawia się to w szeroko pojętej pomocy dla krajów sprzymierzonych z boliwarianizmem (Ekwador, Nikaragua, Boliwia, Kuba) i zawieraniu kontrowersyjnych umów handlowych z krajami wrogimi Stanom Zjednoczonym (Iran, Białoruś). Hugo Chavez jest również jednym z najostrzejszych (i werbalnie agresywnych) krytyków polityki Stanów Zjednoczonych oraz George W. Busha. We wrześniu 2008, po przedstawieniu w telewizji wenezuelskiej materiałów świadczących o próbie organizacji w Wenezueli nowego zamachu stanu ^[6] Chavez wydalił z kraju ambasadora USA ^[7]. Hugo Chavez wspiera również finansowo lewicową organizacje terrorystyczną FARC^[8], zajmującą się porywaniem ludzi dla okupu.

Przypisy