Przyroda.html



Na tę stronę wskazuje przekierowanie ze strony Przyroda. Zobacz też: Przyroda - przedmiot szkolny.

Galunggung w 1982, wybuch wulkanu i pioruny

Mgławica Kraba widziana w podczerwieni przez Teleskop Spitzera

Ziemia, widziana w 1972 ze statku Apollo 17

Wodospad Hopetoun Falls, w Wictorii, Australia

Natura, przyroda – w najszerszym znaczeniu to świat, wszechświat. Termin ten obejmuje zjawiska świata fizycznego – zarówno nieożywionego, jak życia – w ogóle, bez szczególnego uwzględniania lub z wyłączeniem produktów działalności ludzkiej i ludzkiego oddziaływania na przyrodę.

Drugie znaczenie tego słowa to zbiór własności pierwotnych i charakterystycznych dla jakiegoś obiektu, procesu czy człowieka.

edytuj Wszechświat

Zobacz więcej w osobnym artykule: Wszechświat.

Wszechświat w kosmologii to nazwa oznaczająca czasoprzestrzeń, która zawiera wszystkie obiekty materialne i energię, dostępne do obserwacji metodami bezpośrednimi lub pośrednimi poprzez teleskopy i inne przyrządy obserwacyjne. W tej chwili (2008) słowo wszechświat jest dla naukowców dwuznaczne. Zgodnie z ogólnie przyjętą teorią względności i opartej na niej teorii Wielkiego Wybuchu wiek Wszechświata szacuje się na 13,7 mld lat. Dla niektórych kosmologów obserwacyjnych, jest to sfera o promieniu około 4 × 10²⁶ m (50 mld lat świetnych), z nami w centrum, a pojęcie ogólnej czasoprzestrzeni nie ma sensu. Dla niektórych fizyków teoretycznych, Wszechświat jest czasoprzestrzenią według modelu Wielkiego Wybuchu w małej skali (8 × 10²⁶ m). Obecne pomiary jednorodności promieniowania tła wskazują, że Wszechświat jest prawdopodobnie płaski i będzie rozprzestrzeniał się w nieskończoność. Powszechnie dziś przyjętym modelem powstania i ewolucji Wszechświata jest model Wielkiego Wybuchu.

Astronomowie mówią również o wielu wszechświatach (jedynym domniemanym empirycznym potwierdzeniem ich istnienia jest funkcja falowa Hawkinga) - chociaż nie jest to zgodne z punktem widzenia pierwszej przedstawionej tutaj definicji. Mają wtedy na myśli twory, które (być może) istnieją w innej czasoprzestrzeni niż nasza (np. jest hipoteza, że każda czarna dziura jest zalążkiem nowego wszechświata). W tym sensie można więc mówić również o meta-Wszechświecie (lub wszech-wszechświecie) zawierającym wszystkie wszechświaty. O tę hipotezę oparty jest jeszcze jeden model powstania naszego Wszechświata, zwany teorią Wielkiej Kraksy.

edytuj Ziemia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Ziemia.

Ziemia - trzecia w kolejności (licząc od Słońca) i piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Jest największą z planet skalistych w Układzie Słonecznym, a także jak dotychczas jedynym znanym miejscem występowania życia. Wokół Ziemi krąży jeden naturalny satelita - Księżyc oraz prawdopodobnie dwa księżyce pyłowe (księżyce Kordylewskiego) i znaczna liczba sztucznych satelitów. Stałą, stabilną orbitę posiada także planetoida 3753 Cruithne, która pozostając w rezonansie z orbitą Ziemi przez niektórych jest uważana za drugi księżyc Ziemi.

Ziemia ma właściwą masę i grawitację dla utrzymania atmosfery, która chroni przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym, a także pole magnetyczne chroniące przed pochodzącym ze Słońca promieniowaniem korpuskularnym. Oddalenie od Słońca jest właściwe dla utrzymania odpowiedniej temperatury. Uważa się, że czynniki te sprzyjały powstaniu życia na naszej planecie.

1. Całość świata przyrodniczego - zarówno jego część żywą (rośliny, zwierzęta, ludzie) jak i nieożywioną (minerały, planety, gwiazdy), wraz z prawami regulującymi funkcjonowanie tego świata. W tym sensie jest ten termin tożsamy z całym wszechświatem.
2. Całość świata przyrodniczego przeciwstawioną światu kultury, a więc nie obejmującą wytworów człowieka, zarówno materialnych jak i niematerialnych: maszyny, budynki, ubiory, miasta, państwa, idee, poezja itd. W tym rozumieniu jest to stan pierwotny, prymitywny.
3. Żywą część świata przyrodniczego, jednak zwykle z wyłączeniem ludzi - czyli świat roślin i zwierząt
4. Ogół praw rządzących światem przyrody ożywionej lub ożywionej i nieożywionej razem wziętych. W tym sensie słowa "natura" używa się w takich pojęciach jak prawo naturalne, zjawiska naturalne itp.
5. Charakter rzeczy - zbiór podstawowych, charakterystycznych lub wrodzonych cech właściwych dla danych przedmiotów czy zjawisk, np. natura człowieka - zespół cech właściwych zachowaniu ludzi albo "taka jest natura słońca, że nie pyta tylko świeci".
6. Wrodzone predyspozycje behawioralne, które charakteryzują przedstawicieli danego gatunku, np. "zgodnie z wilczą naturą".
7. Siłę, która kształtuje organizmy żywe, w szczególności człowieka - "natura obdarzyła go bystrym wzrokiem".
8. Przedmioty, towary wykorzystywane jako środek płatniczy - "otrzymać zapłatę w naturze"

edytuj Żywioły

1. kwintesencja
2. woda
3. ogień
4. ziemia
5. powietrze
6. eter
7. metal
8. drewno