Przemiany w Chinach na przełomie XX i XXI wieku.html



Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

To jest artykuł z cyklu Historia Chin

Neolit w Chinach

Legendarne początki

Dynastia Xia

Dynastia Shang

Dynastia Zhou

Okres Wiosen i Jesieni • konfucjanizm • taoizm

Okres Walczących Królestw Chu • Han • Qi • Qin • Wei • Yan • Zhao

Cesarstwo Chińskie i Cesarze

Dynastia Qin • Pierwszy Cesarz Dynastii Qin

Dynastia Han • Dynastia Xin

Okres Trzech Królestw Shu Han • Cao Wei • Sun Wu

Dynastia Jin • Szesnaście Królestw

Dynastie Południowe i Północne

Dynastia Sui

Dynastia Tang • Pięć Dynastii i Dziesięć Królestw

Dynastia Song • Państwo Liao • Państwo Jin • Państwo Xixia

Dynastia Yuan

Dynastia Ming

Dynastia Qing • I wojna opiumowa • Powstanie tajpingów • II wojna opiumowa • Powstanie Bokserów • Ostatni Cesarz

Chiny w XX wieku

Republika Chińska • Historia Tajwanu • Rewolucja Xinhai • Kuomintang • Tajwan

Chińska Republika Ludowa • Wielki Skok • Rozłam radziecko-chiński • Rewolucja kulturalna

Przemiany w Chinach na przełomie XX i XXI wieku

Historia szczegółowa

Sztuka chińska • Pismo chińskie

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Aby uczynić go weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Przemiany w Chinach - proces przekształcania chińskiej scentralizowanej gospodarki w gospodarkę bardziej wolnorynkową - jeden z najbardziej istotnych procesów społecznych i gospodarczych końca XX wieku i początku XXI wieku zapoczątkowany w 1979 roku przez Deng Xiaopinga.

edytuj Rzeki Chin mają stanowić o ich przyszłości.

Brane są pod uwagę trzy rzeki: Jangcy (Yangtsekiang) najdłuższa rzeka Chin, Huang He (Żółta Rzeka) na północy, Xi Jiang (Si-ciang, odcinek ujściowy nazywa się Rzeką Perłową) na południu. Wszystkie trzy wpadają do Pacyfiku. W ich dolnym biegu żyje większość ludności, tam też znajdują się główne obszary rolnicze i centra przemysłowe.

Ważną rolę w transporcie odgrywa żegluga śródlądowa głównie w dorzeczu Jangcy i Xi Jiang.

W błyskawicznym tempie otwiera się Państwo Środka na gospodarkę rynkową. W 2002 roku Chiny przystąpiły do Światowej Organizacji Handlu WTO. W ten sposób wprowadzono wolność gospodarczą, jednak bez wolności politycznych. Władze Chin tłumaczą, że jest to po prostu inny, od zachodniego, model rozwoju gospodarczego, ponad 70% własności w przedsiębiorstwach to własność państwowa.

Pod koniec 1978 zapoczątkowano nową strategię rozwoju gospodarczego, przyznając priorytet rolnictwu, przed przemysłem ciężkim i lekkim. Likwidacja kołchozów i przydzielenie ziemi gospodarstwom rodzinnym ożywiło ekonomicznie wieś i umożliwia stopniowe przechodzenie do nowoczesnej gospodarki towarowej. Reforma objęła również przedsiębiorstwa - uzyskały pewną samodzielność gospodarczą. W Chinach funkcjonują przedsiębiorstwa zagraniczne, jak również przedsiębiorstwa mieszane. Utworzono uprzywilejowane regiony dla realizacji inwestycji zagranicznych. Struktura własnościowa chińskiego przemysłu jest dość skomplikowana. Do państwa należy prawie cały przemysł ciężki. W przemyśle lekkim istnieją różne formy własności spółdzielczej, a także rozwijająca się drobna własność prywatna.

Nowoczesny przemysł rozwija się w specjalnych strefach ekonomicznych. W latach 80. Chiny przekształciły się z eksportera surowców włókienniczych w eksportera wyrobów włókienniczych. Duże znaczenie ma przemysł spożywczy, skoncentrowany głównie we wschodnich Chinach. Duże tradycje w Chinach ma rękodzieło, zwłaszcza artystyczne.

Rzeki Chin zawsze były nośnikiem zmian, przeszłości i przyszłości. Wobec niedostatku sieci drogowej i kolejowej, wielkie rzeki były i są arteriami rozwojowymi, często jedynymi drogami transportu i komunikacji, tak jak to miało miejsce przed setkami lat. Wielkie miasta nad rzekami zawsze przyciągały miliony ludzi, są ośrodkami życia na prowincji.

edytuj Centra modernizacji na Wschodnim Wybrzeżu

Chin tradycyjne bramy na świat, miasta portowe na Wschodnim Wybrzeżu: Szanghaj, Kanton - mają stać się metropoliami postępu - tu rozpoczęły się reformy gospodarcze. Jednak nowe bogactwo nie jest rozdzielone równomiernie pomiędzy miastem a wsią, pomiędzy przedsiębiorcami a rolnikami, pomiędzy Wschodem Chin, a prowincjami Zachodnimi. Miliony robotników domagają się bogactwa dla wszystkich, a nie tylko dla wybranych. Niezadowolenie się wzmaga. Dobrobyt ma być wprowadzony wielkimi rzekami do Państwa Środka, ze wschodu na zachód, na zaniedbaną prowincję. Takie są priorytetowe zamierzenia rządu.

edytuj Niebezpieczna jazda na Wielkim Smoku, czyli poskramianie Changjiang

Największą inwestycją jest budowa olbrzymiej zapory na rzece Jangtsekiang. Zapora o wysokości 200 m i długości 2 km ma przegrodzić największą rzekę Chin, zaopatrując w nadmiarze rozwijającą się gospodarkę w energię elektryczną. W związku z tym powstanie zalew o głębokości do 200 metrów i długości kilkuset km, zalaniu i wyburzeniu podlega około 150 miast, a ponad 2 miliony mieszkańców musi opuścić swe siedziby. Chińczycy mówią, że w Długiej Rzece drzemie Wielki Smok, gdy go się zbudzi może się rozgniewać, co przyniesie katastrofalne skutki. Zachodni eksperci obawiają się katastrofy ekologicznej o niezmierzonych rozmiarach, spowodowanej osadzaniem się wszelkich ścieków w zalewie przed zaporą, w ten sposób powstałaby największa kloaka świata.

edytuj Nowy port śródlądowy Chongqing

Czyli Czungcing, miasto w środkowych Chinach, położone nad rzeką Jangcy. Założone ok. 1000 p.n.e. W ciągu ostatnich lat liczba mieszkańców zespołu miejskiego uległa podwojeniu do 30 mln na skutek napływu biedoty wiejskiej, tworzącej armię robotników i tragarzy sezonowych. Tu poziom rzeki podniesie się o 30 metrów i w ten sposób będzie możliwe bezpośrednie połączenie 10 tys. tonowymi kontenerowcami z Pacyfikiem, tworząc bazę dla rozwoju zacofanych prowincji Wschodnich.

edytuj Polityka społeczna

Jest prowadzona centralnie przez państwo. Obejmuje ona system emerytur, rent, zasiłków i ubezpieczeń społ., oświatę oraz opiekę zdrowotną. Państwo zapewnia emerytury zatrudnionym w przedsiębiorstwach państw. i urzędach; stanowi to tylko niewielki odsetek ogółu zatrudnionych. Bezrobotni nie otrzymują zasiłków; do ich utrzymania są zobowiązani ich pracujący krewni; istnieje też prawny obowiązek opieki i utrzymania swoich starych rodziców. Funkcjonuje system rent inwalidzkich i zasiłków chorobowych oraz macierzyńskich. Opieka zdrowotna jest bezpłatna, a ubezpieczenie obejmuje także członków rodziny.

edytuj Oświata

Od 1980 roku jest realizowana reforma strukturalna i programów nauczania w szkolnictwie wszystkich szczebli. Obowiązkiem szkolnym są objęte dzieci w wieku 7-17 lat; nauka jest bezpłatna, szkoły są świeckie i wyłącznie państwowe. Podstawę systemu oświatowego stanowi 5-rna, w której naukę rozpoczyna się w wieku 7 lat. Dalsze kształcenie odbywa się w 2-stopniowych szkołach średnich; większość szkół średnich to szkoły typu ogólnokształcącego. Nauczanie jest łączone z pracą produkcyjną.

edytuj Państwo Środka

Chińczycy, pomimo że podzieleni na liczne grupy regionalne różniące się dialektami, obyczajami, trybem życia, kuchnią, stworzyli jedną z największych i najbardziej płodnych cywilizacji świata, istniejącą bez przerwy od 5 tysięcy lat - cywilizację chińską. Większość Chińczyków mieszka na wsi, żyjąc z uprawy roli; poza swoim krajem zajmują się przede wszystkim handlem. Mimo ogromnych wstrząsów jakie przyniósł Chinom XX wiek (wprowadzenie najpierw republiki, a potem komunizmu), na życie społeczne największy wpływ wywiera tradycja konfucjańska, kładąca nacisk na harmonię, umiar i bezkonfliktowość w życiu jednostki i społeczeństwa. Wszechogarniające poczucie wzajemnych zależności i zobowiązań, współodpowiedzialności i troski kształtowane przez konfucjanizm w Chińczykach nadaje szczególne miejsce tradycji, rodzinie, przodkom i wspólnocie.

Chiny to jednak nie tylko konfucjanizm. Mawia się, że Chińczyk w sprawach publicznych jest konfucjanistą, w życiu prywatnym taoistą, a umiera po buddyjsku. Tao zakłada potrzebę harmonizowania w sobie dwóch sił: yin i yang, daje przy tym szereg wskazówek higienicznych (np. gimnastyka), rytualnych (ofiary) i psychicznych (m.in. wróżby) pozwalających ten błogosławiony stan osiągać. Oszczędność, z jaką oba te systemy wypowiadają się o sprawach nie z tego świata sprawia z kolei, że pojawia się miejsce dla buddyzmu, znajdującego odpowiedzi na to, co po śmierci, i proponującego rytuał przejścia w inny świat.