Prowincje rzymskie.html



Cesarstwo rzymskie z podziałem na prowincje

Prowincje rzymskie - jednostki administracyjne imperium rzymskiego, tworzone na podbitych terytoriach (poza Italią). Liczba i rozmiary poszczególnych prowincji zmieniały się na przestrzeni dziejów Imperium w zależności od warunków zewnętrznych i polityki wewnętrznej. Pierwszą rzymską prowincją była wyspa Sycylia, podbita w 245 p.n.e. w czasie I wojny punickiej. Zasadniczo prowincje rzymskie dzieliły się na dwa rodzaje:

• prowincje cesarskie
• prowincje senackie

edytuj Prowincje w czasach Republiki i daty ich powstania

• 241 p.n.e. Sicilia - propretorska,
• 231 p.n.e. Corsica et Sardinia - propretorska,
• 197 p.n.e. Hispania Citerior i Hispania Ulterior - propretorskie,
• 167 p.n.e. Illyricum - propretorska,
• 146 p.n.e. Macedonia-Achaea - propretorska,
• 146 p.n.e. Africa proconsularis - prokonsularna,
• 129 p.n.e. Asia - prokonsularna,
• 120 p.n.e. Gallia Transalpina, późniejsza Gallia Narbonensis - propretorska,
• 81 p.n.e. Gallia Cisalpina - propretorska, w czasach późnego Cesarstwa włączona do Italii,
• 74 p.n.e. Bitynia - propretorska,
• 74 p.n.e. Cyrenaica et Creta - propretorska,
• 64 p.n.e. Cilicia et Cyprus - propretorska,
• 64 p.n.e. Syria - propretorska,
• 30 p.n.e. Aegyptus - propretorska, rządzona przez ekwitę jako Praefectus augustalis
• 15 n.e. Moesia - propretorska.

edytuj Zabezpieczenie prowincji

Prowincjami zarządzali gubernatorzy. W czasach Republiki wyznaczano ich na okres jednego roku. Na początku roku kalendarzowego nowi gubernatorzy wybrani albo poprzez losowanie albo bezpośrednio obejmowali wyznaczone dla siebie prowincje. Byli to na ogół politycy z kręgu senatorskiego, dawni pretorzy lub konsulowie. W czasach Cesarstwa wyjątek od tej zasady stanowił Egipt, który August uczynił prowincją zwyczajowo rządzoną przez wybranego członka warstwy ekwitów. Prowincje wystawione na niebezpieczeństwa obejmowali na ogół dawni konsulowie, mężowie o większym doświadczeniu i prestiżu. Po uformowaniu się pryncypatu August zachował dla siebie uprawnienia wybierania gubernatorów dla tzw. prowincji cesarskich leżących głównie na niespokojnych granicach, świeżo podbitych, silniej obsadzonych wojskiem i zagrożonych buntami lub najazdami. Pozostałe prowincje oddane zostały w zarządzanie senatowi, który wybierał ich gubernatorów.

Rozmieszczenie legionów w prowincjach było zależne od lokalnych warunków. W roku 14 n.e. w Lusitanii nie stacjonował żaden legion, podczas gdy w Germania Inferior stacjonowały aż cztery. W czasach Cesarstwa największe i najsilniej obsadzone legionami prowincje (np. naddunajskie Pannonia lub Moesia) były dzielone na mniejsze, aby nie zostawiać w rękach jednego człowieka zbyt wielkiej władzy, która mogła zagrozić tronowi. Gubernatorzy takich silnie uzbrojonych prowincji niejednokrotnie sięgali bowiem po władzę w Rzymie obracając miecze swych legionów przeciwko własnemu krajowi i legionom wiernym reżimowi.

edytuj W różnych okresach status prowincji posiadały

• Achaja
• Africa
• Alpy
  • Alpes Poeniae
  • Alpes Maritimae
  • Alpes Cottiae
• Arabia
• Armenia
• Azja
  • Bitynia
  • Cylicja
  • Galacja
  • Kapadocja
  • Lycja
  • Pont
• Brytania
  • Britannia superior
  • Britannia inferior
• Cypr
• Dacja
  • Dacia Superior
  • Dacia Inferior
  • Dacia Porolissensis
• Egipt
• Epir
• Galia
  • Akwitania
  • Gallia Narbonensis
  • Gallia Belgica
  • Gallia Lugdunensis
• Germania
  • Germania superior
  • Germania inferior
  • Agri Decumates
• Hiszpania
  • Hispania citerior (Hispania Tarraconensis)
  • Hispania ulterior
    • Hispania Baetica
    • Lusitania
• Kreta
• Iliria
  • Illyricum superius
  • Illyricum inferius
  • Dalmatia
• Italia
• Judea
• Lusitania,
• Macedonia,
• Mauretania
  • Mauretania Tingitana
  • Mauretania Caesariensis
• Mezja
  • Moesia Superior
  • Moesia Inferior
• Mezopotamia
• Noricum
• Numidia
  • Numidia superior
  • Numidia inferior
• Panonia
  • Pannonia superior
  • Pannonia inferior
• Retia
• Sardynia i Korsyka
• Sycylia
• Syria
  • Siria proper
  • Siria Osroene
  • Siria Sophene
  • Palestyna
  • Fenicja
• Tracja

edytuj Linki zewnętrzne

• Digitator - lista prowincji

p • d • e

Prowincje rzymskie około 120 r. n.e.

Achaea • Aegyptus • Africa • Alpes Cottiae • Alpes Maritimae • Alpes Poenninae • Arabia Petraea • Armenia Inferior • Asia • Baleares • Britannia • Bithynia • Cappadocia • Cilicia et Cyprus • Commagene • Corsica et Sardinia • Creta et Cyrenaica • Dacia • Dalmatia • Epirus • Galatia • Gallia Aquitania • Gallia Belgica • Gallia Lugdunensis • Gallia Narbonensis • Germania Inferior • Germania Superior • Hispania Baetica • Hispania Tarraconensis • Hispania Lusitania • Italia • Iudaea • Lycaonia • Lycia • Macedonia • Mauretania • Moesia • Noricum • Numidia • Osroene • Pannonia • Pamphylia • Pisidia • Pontus • Raetia • Sicilia • Sophene • Syria • Thracia