Prokuratura.html |
| | | ca | | | de | | | en | | | es | | | fr | | | it | | | nl | | | no | | | pl | | | pt | | | ru | | | ro | | | fi | | | sv | | | tr | | | vo | | |
| |  |
 |
Artykuł wymaga poszerzenia. Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, czego brakuje i uzupełnij braki, jeśli to możliwe. |
 Ten artykuł jest częścią serii Polityka Polski |
| Prawo |
|---|
| Konstytucja Polskie prawo |
| Władza wykonawcza |
| Prezydent Lech Kaczyński Prezes Rady Ministrów Donald Tusk Rada Ministrów |
| Władza ustawodawcza |
| Sejm Senat Zgromadzenie Narodowe |
| Władza sądownicza |
| Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Trybunał Stanu Naczelny Sąd Administracyjny |
| Samorząd terytorialny |
| Samorząd w Polsce Samorząd gminny Samorząd powiatowy Samorząd województwa |
| Kluby parlamentarne |
| PO PiS Lewica PSL |
| Wybory |
| Wybory w Polsce (od 1989):
prezydenckie: |
Prokuratura - urząd państwowy powołany do stania na straży praworządności. Zazwyczaj swój cel prokuratura realizuje poprzez zaskarżanie do sądów decyzji niezgodnych z prawem, ściganie przestępstw, pomoc prawną społeczeństwu oraz branie udziału w procesie legislacyjnym jako czynnik opiniodawczy.
W niektórych państwach (zwłaszcza w tych, w których panuje system prawa o charakterze anglosaskim), prokuratura jest instytucją niezależną, niezawisłą i samorządną (tak jak sądownictwo). W większości państw prokuratura jest podległa rządowi lub określonemu ministrowi. Powszechny jest też podział na pion cywilny i wojskowy (tak jak sądownictwo).
Spis treści
|
edytuj Instytucja prokuratury na świecie
edytuj Państwa
edytuj Francja
Zobacz więcej w osobnym artykule: prokuratura we Francji.edytuj Litwa
Zobacz więcej w osobnym artykule: prokuratura na Litwie.edytuj Niemcy
Zobacz więcej w osobnym artykule: prokuratura w Niemczech.edytuj Rosja
Zobacz więcej w osobnym artykule: prokuratura w Rosji.Prokuratura w Rosji funkcjonuje zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej na zasadzie centralizmu i hierarchicznego podporządkowania, a szczegółowe zasady działania określa prawo federalne. Oprócz funkcji śledczych i oskarżycielskich pełni również nadzór nad wykonywaniem prawa przez organy władzy państwowej i samorządowej.
Prokurator Generalny Federacji Rosyjskiej jest jednym z naczelnych organów władzy państwowej, organem konstytucyjnym. Prokuratora Generalnego powołuje i odwołuje Rada Federacji na wniosek Prezydenta Federacji Rosyjskiej. Prokuratorów mianuje Prokurator Generalny, po konsultacji z władzami regionalnymi Federacji.
edytuj Szwecja
Zobacz więcej w osobnym artykule: prokuratura w Szwecji.edytuj Stany Zjednoczone
Zobacz więcej w osobnym artykule: prokuratura w USA.edytuj Międzynarodowe trybunały
edytuj Historia
Zobacz więcej w osobnym artykule: historia prokuratury na świecie.edytuj Geneza
edytuj Etymologia
edytuj Powstanie i rozwój
edytuj Prokuratura w Polsce
Zobacz więcej w osobnym artykule: historia prokuratury w Polsce.edytuj Przed II Rzeczpospolitą
edytuj Okres międzywojenny
edytuj Polska Ludowa
edytuj Zadania prokuratury
Zadaniem prokuratury jest strzeżenie praworządności oraz czuwanie nad ściganiem przestępstw. Zadanie to prokuratorzy wykonują przez:
- prowadzenie lub nadzorowanie postępowań przygotowawczych w sprawach karnych oraz sprawowanie funkcji oskarżyciela publicznego przed sądami
- wytaczanie powództw w sprawach karnych i cywilnych oraz składanie wniosków i udział w postępowaniu sądowym w sprawach cywilnych, ze stosunku pracy i ubezpieczeń społecznych, jeżeli tego wymaga ochrona praworządności, interesu społecznego, własności lub praw obywateli
- podejmowanie środków przewidzianych prawem, zmierzających do prawidłowego i jednolitego stosowania prawa w postępowaniu sądowym, administracyjnym, w sprawach o wykroczenia oraz w innych postępowaniach
- sprawowanie nadzoru nad wykonaniem postanowień o tymczasowym aresztowaniu oraz innych decyzji o pozbawieniu wolności
- prowadzenie badań w zakresie problematyki przestępczości oraz jej zwalczania i zapobiegania
- zaskarżanie do sądu niezgodnych z prawem decyzji administracyjnych oraz udział w postępowaniu sądowym w sprawach zgodności z prawem takich decyzji
- koordynowanie działalności w zakresie ścigania przestępstw, prowadzonej przez inne organy państwowe
- współdziałanie z organami państwowymi, państwowymi jednostkami organizacyjnymi i organizacjami społecznymi w zapobieganiu przestępczości i innym naruszeniom prawa
- współpracę z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych
- opiniowanie projektów aktów normatywnych
- podejmowanie czynności określonych w ustawach
edytuj Ustrój
Zobacz więcej w osobnym artykule: ustrój prokuratury.Prokuraturę w Polsce stanowią:
- Prokurator Generalny
- prokuratorzy powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury
- prokuratorzy wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury
- prokuratorzy Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
edytuj Prokurator Generalny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Prokurator Generalny.Prokurator Generalny jest naczelnym organem prokuratury i podlegają mu wszyscy prokuratorzy. Funkcję Prokuratora Generalnego (od 31 marca 1990) sprawuje z urzędu Minister Sprawiedliwości. Zastępcami Prokuratora Generalnego są Prokurator Krajowy, Naczelny Prokurator Wojskowy, Dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz inni prokuratorzy powoływani i odwoływani ze stanowiska zastępcy spośród prokuratorów Prokuratury Krajowej (przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek Prokuratora Generalnego).
edytuj Powszechne jednostki organizacyjne
edytuj Prokuratura Krajowa
Zobacz więcej w osobnym artykule: Prokuratura Krajowa.Prokuraturę Krajową stanowią Prokurator Krajowy oraz podlegli mu prokuratorzy Prokuratury Krajowej i wchodzi ona w skład Ministerstwa Sprawiedliwości. Prokuratora Krajowego powołuje i odwołuje na wniosek Prokuratora Generalnego Prezes Rady Ministrów.
Do zadań Prokuratury Krajowej należy w szczególności:
- nadzorowanie i koordynowanie prac prokuratur niższego szczebla (apelacyjnych, okręgowych i rejonowych)
- występowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym, Sądem Najwyższym i Naczelnym Sądem Administracyjnym.
- współpraca międzynarodowa w zakresie zwalczania przestępczości
- podejmowanie działań związanych z uprawnieniami Prokuratora Generalnego
edytuj Prokuratury apelacyjne
Zobacz więcej w osobnym artykule: prokuratura apelacyjna.Prokuraturę apelacyjną tworzy się dla obszaru właściwości co najmniej dwóch prokuratur okręgowych. Właściwości miejscowe prokuratur apelacyjnych nie pokrywają się z podziałem administracyjnym Polski, chociaż są zbliżone do obszaru województw. Prokuraturą apelacyjną kieruje prokurator apelacyjny, który jest prokuratorem przełożonym prokuratorów prokuratury apelacyjnej oraz prokuratur niższego szczebla (okręgowych i rejonowych).
Organem samorządu prokuratorskiego na szczeblu apelacji jest kolegium prokuratury apelacyjnej. W prokuraturze apelacyjnej działa też zgromadzenie prokuratorów.
Istnieje 11 prokuratur apelacyjnych (stan na lipiec 2006).
edytuj Prokuratury okręgowe
Zobacz więcej w osobnym artykule: prokuratura okręgowa.Prokuraturę okręgową tworzy się dla obszaru właściwości co najmniej dwóch prokuratur rejonowych. Właściwości miejscowe prokuratur okręgowych nie pokrywają się z podziałem administracyjnym Polski, chociaż bywają zbliżone do obszaru powiatu. Prokuraturą okręgową kieruje prokurator okręgowy, który jest prokuratorem przełożonym prokuratorów prokuratury okręgowej oraz prokuratur niższego szczebla (prokuratur rejonowych).
Organem samorządu prokuratorskiego na szczeblu okręgu jest kolegium prokuratury okręgowej.
Istnieje 45 prokuratur okręgowych oraz 3 ośrodki zamiejscowe prokuratur okręgowych (stan na lipiec 2006).
edytuj Prokuratury rejonowe
Zobacz więcej w osobnym artykule: prokuratura rejonowa.Prokuraturę rejonową tworzy się dla jednej lub większej liczby gmin. Prokuraturą rejonową kieruje prokurator rejonowy, który jest prokuratorem przełożonym prokuratorów prokuratury rejonowej.
Na szczeblu rejonu nie ma samoistnego organu samorządu prokuratorskiego, jednak prokuratury rejonowe delegują swoich przedstawicieli do zgromadzenia prokuratorów oraz kolegiów prokuratur okręgowych.
Istnieje 342 prokuratur rejonowych oraz 7 ośrodków zamiejscowych prokuratur rejonowych (stan na czerwiec 2006).
edytuj Wojskowe jednostki organizacyjne
WPG w Gdyni
WPG w Bydgoszczy
WPG w Koszalinie
WPG we Wrocławiu
WPG w Szczecinie
WPG w Poznaniu
WPG w Zielonej Górze
Wojskowe prokuratury garnizonowe podległe WPO w Warszawie:WPG w Krakowie
WPG w Elblągu
WPG w Olsztynie
WPG w Warszawie
WPG w Łodzi
WPG w Lublinie
Naczelna Prokuratura Wojskowa ma siedzibę w WarszawieWojskowymi jednostkami organizacyjnymi prokuratury są Naczelna Prokuratura Wojskowa, wojskowe prokuratury okręgowe i wojskowe prokuratury garnizonowe oraz inne wojskowe jednostki organizacyjne prokuratury, tworzone w miarę potrzeby.
Wojskowe prokuratury okręgowe i garnizonowe oraz inne wojskowe jednostki organizacyjne prokuratury tworzy i znosi Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, ustalając ich siedziby i zakres terytorialny działania. Właściwości miejscowe wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury określa rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie tworzenia, znoszenia oraz ustalania siedzib i terytorialnego zakresu działania wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz. U. z 1998 r. Nr 159, poz. 1048).
edytuj Naczelna Prokuratura Wojskowa
Zobacz więcej w osobnym artykule: Naczelna Prokuratura Wojskowa.Naczelną Prokuraturę Wojskową stanowią Naczelny Prokurator Wojskowy oraz podlegli mu prokuratorzy Naczelnej Prokuratury Wojskowej. Siedziba Naczelnej Prokuratury Wojskowej mieści się w Warszawie.
edytuj Wojskowe prokuratury okręgowe
Zobacz więcej w osobnym artykule: wojskowa prokuratura okręgowa.Wojskową prokuraturą okręgową kieruje wojskowy prokurator okręgowy, który jest prokuratorem przełożonym prokuratorów wojskowej prokuratury okręgowej oraz prokuratorów prokuratur niższego szczebla (wojskowych prokuratur garnizonowych).
Istnieją dwie wojskowe prokuratury okręgowe, w Warszawie i Poznaniu.
edytuj Wojskowe prokuratury garnizonowe
Zobacz więcej w osobnym artykule: wojskowa prokuratura garnizonowa.Wojskową prokuraturą garnizonową kieruje wojskowy prokurator garnizonowy, który jest prokuratorem przełożonym prokuratorów wojskowej prokuratury garnizonowych.
Istnieje 13 wojskowych prokuratur garnizonowych. Poniżej wykaz wojskowych prokuratur garnizonowych wraz z właściwością miejscową.
- Wojskowa Prokuratura Okręgowa w Poznaniu:
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Bydgoszczy - województwo kujawsko-pomorskie
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Gdyni - województwo pomorskie
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Koszalinie - w województwie zachodniopomorskim obszar powiatów: białogardzkiego, drawskiego, kołobrzeskiego, koszalińskiego, sławieńskiego, szczecineckiego, świdwińskiego, wałeckiego i miasto Koszalin
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Poznaniu - wielkopolskie
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Szczecinie - w województwie zachodniopomorskim obszar powiatów: choszczeńskiego, goleniowskiego, gryfickiego, gryfińskiego, kamieńskiego, łobeskiego, myśliborskiego, polickiego, pyrzyckiego i stargardzkiego oraz miasta: Szczecin i Świnoujście
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa we Wrocławiu - dolnośląskie i opolskie
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Zielonej Górze - lubuskie
- Wojskowa Prokuratura Okręgowa w Warszawie:
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Elblągu - w województwie warmińsko-mazurskim obszar powiatów: bartoszyckiego, braniewskiego, działdowskiego, elbląskiego, iławskiego, lidzbarskiego, nowomiejskiego, ostródzkiego i miasto Elbląg
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Krakowie - małopolskie, śląskie i świętokrzyskie
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Lublinie - lubelskie i podkarpackie
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Łodzi - łódzkie
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Olsztynie - podlaskie oraz w województwie warmińsko-mazurskim obszar powiatów: ełckiego, giżyckiego, gołdapskiego, kętrzyńskiego, mrągowskiego, nidzickiego, oleckiego, olsztyńskiego, piskiego, szczycieńskiego, węgorzewskiego i miasto Olsztyn
- Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Warszawie - mazowieckie
edytuj Prokuratorzy IPN - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Zobacz więcej w osobnym artykule: Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.Prokuratorami IPN są prokuratorzy Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz oddziałowych komisji ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
edytuj Prokuratorzy Głównej Komisji
Zobacz więcej w osobnym artykule: Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.edytuj Prokuratorzy oddziałowych komisji
Zobacz więcej w osobnym artykule: oddziałowa komisja ścigania zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.edytuj Urząd prokuratora
Zobacz więcej w osobnym artykule: prokurator.edytuj Status
edytuj Obowiązki
edytuj Uprawnienia
edytuj Aplikanci i asesorzy prokuratury
edytuj Aplikant prokuratury
Zobacz więcej w osobnym artykule: aplikant prokuratury.edytuj Asesor prokuratury
Zobacz więcej w osobnym artykule: asesor prokuratury.edytuj Urzędnicy i inni pracownicy prokuratury
Zobacz więcej w osobnym artykule: urzędnicy i inni pracownicy prokuratury.edytuj Bibliografia
Zobacz więcej w osobnym artykule: prokuratura/Bibliografia.- Joanna Bodio, Grzegorz Borkowski, Tomasz Demendecki, Ustrój organów ochrony prawnej: część szczegółowa, Kraków 2005, Kantor Wydawniczy Zakamycze, ISBN 83-908819-2-6.
- Michał Rojewski Aplikacje prawnicze, Warszawa 2005, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, ISBN 83-7334-468-3.
- Halina Zięba-Załucka, Instytucja prokuratury w Polsce, Warszawa 2003, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, ISBN 83-7334-228-1.
- Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy 1944-1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, Warszawa 1991, Wydawnictwo Naukowe PWN, ISBN 83-01-10386-8.
- Informacje statystyczne o działalności powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury:
- I półrocze 2005 pobierz
edytuj Zobacz też
- Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
- Centralne Biuro Antykorupcyjne
- Ministerstwo Obrony Narodowej
- Ministerstwo Sprawiedliwości
- Policja
- Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa
- sądownictwo
- Straż Graniczna
- straż miejska
- lista zwierzchników prokuratury w Polsce
edytuj Linki zewnętrzne
Zobacz więcej w osobnym artykule: prokuratura/Linki zewnętrzne.Artykuły prasowe i naukowe
- Artykuł na podstawie referatu Stanisława Waltosia o instytucji prokuratury
- Konstytucja dla prokuratury, Janusz Kaczmarek, Tygodnik "Wprost", Nr 1197 (13 listopada 2005)
- Prokuratura jutra - Krzysztof Parulski
- Prokuratura w systemie polskiego wymiaru sprawiedliwości - Beata Kozicka, Marta Woźniak
- Zarys historii Prokuratury w Polsce - Prokuratura Okręgowa w Świdnicy
Strony internetowe: