Józef Kukułka.html



Józef Kukułka (ur. 3 stycznia 1929 w Rączynie, woj. podkarpackie, zm. 6 października 2004 w Warszawie) – profesor zwyczajny, politolog, historyk, dyplomata, działacz polityczny.

edytuj Dzieciństwo

Pochodził z ubogiej, chłopskiej rodziny z Galicji. Jego rodzice Jan i Kazimiera (z Dziukiewiczów) gospodarowali na dwóch hektarach. W ramach komasacji gruntów w 1934 rodzina przeprowadziła się do miejscowości Cieszacin Wielki. Tam też Józef Kukułka uczęszczał do szkoły powszechnej. Nie miał w niej jednak możliwości ukończenia siódmej klasy, toteż wzorem św. Jana Bosko zdecydował się przemierzać codziennie pieszo 16 kilometrów, aby ukończyć klasę siódmą w szkole w Jarosławiu.^[1] Świadectwo otrzymał w 1942. W ciągu następnych lat pracował fizycznie na roli i w lesie, jednocześnie uczęszczając na nauki w ramach tajnych kompletów. Po wyzwoleniu Jarosławia w 1944 przez Armię Czerwoną mógł rozpocząć naukę w klasie trzeciej I Gimnazjum i Liceum Męskiego w Jarosławiu (obecnie Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika). Był wyróżniającym się uczniem, sekretarzem szkolnego koła Związku Młodzieży Wiejskiej "Wici". Gimnazjum ukończył w 1948, znając już podstawy trzech zachodnich języków obcych.

edytuj Wczesna działalność naukowa

W 1948 rozpoczął studia na Wydziale Dyplomatyczno-Konsularnym Akademii Nauk Politycznych w Warszawie. Już na pierwszym roku wyróżnił się, jako że był jedynym studentem, który zdał wszystkie egzaminy w pierwszym terminie, co prawda jedynie na oceny dostateczne. Dlatego też otrzymał propozycję objęcia stanowiska młodszego asystenta w Katedrze Historii Powszechnej Najnowszej. W 1951 ukończył pierwszy stopień studiów, otrzymując dyplom wykwalifikowanego pracownika służby dyplomatyczno-konsularnej wydany już przez powstałą w miejsce ANP Szkołę Główną Służby Zagranicznej. W 1953 obronił na tej uczelni pracę magisterską poświęconą podbojowi Maroka przez Francję. Bardzo szybko otrzymał nominację na adiunkta.

Pracując na pół etatu jako adiunkt w SGSZ, podjął jednocześnie studia aspiranckie w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk. Ukończył je w 1957, zaś w 1958 obronił rozprawę kandydacką zatytułowaną Geneza sojuszu polsko-francuskiego 1917-1919 i otrzymał stopień kandydata nauk historycznych. Był jedną z ostatnich osób, które otrzymały ten stopień naukowy.

edytuj Zaangażowanie w ruchu ludowym

Jeszcze w trakcie studiów aspiranckich w 1956 utracił pracę w SGSZ, gdyż po polskim październiku nowe władze zdecydowały o jej stopniowej likwidacji. Pozbawiony możliwości pracy w swoim zawodzie, zaangażował się politycznie. Gdy w czasie odwilży doszło do rozpadu Związku Młodzieży Polskiej, Kukułka, jako jego były członek, a także były "wiciarz" wykorzystał szansę i wraz z innymi reaktywował Związek Młodzieży Wiejskiej. Miał wówczas blisko 28 lat. Został pierwszym przewodniczącym Krajowej Rady Studenckiej ZMW (pełnił tę funkcję w latach 1958 - 1962). Był również członkiem Prezydium Zarządu Głównego Związku Młodzieży Wiejskiej. Z tej ostatniej funkcji ustąpił w 1966, w wieku 37 lat. Praca w ZMW była dla Kukułki surogatem życia akademickiego, którego został pozbawiony.^[1]

W czasie aktywności w ZMW podjął również współpracę z Zakładem Historii Ruchu Ludowego. W latach 1961 - 1962 był redaktorem Roczników Dziejów Ruchu Ludowego. Napisał wówczas kilka rozpraw i artykułów poświęconych historii ruchu ludowego.

edytuj Praca naukowa

Los Kukułki odmienił się w październiku 1962 kiedy to został najpierw adiunktem, później zaś samodzielnym pracownikiem naukowym w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych. Początkowo zajmował się historią stosunków międzynarodowych, później zaś państwami zachodnimi, w szczególności zaś Francją i NATO.

W 1967 ukończył swoje najważniejsze dzieło naukowe - rozprawę habilitacyjną Francja a Polska po traktacie wersalskim, 1919-1922. Wydawnictwo odmówiło jednak jej druku zasłaniając się nadmiarem zleceń. Odwlekło to upragnioną habilitację o trzy lata.

Wiosną 1968 Kukułka opuścił Polskę, aby objąć stanowisko I sekretarza ambasady PRL w Paryżu. Wyjazd pozwolił Kukułce poszerzyć znacząco wiedzę o Francji - kraju, któremu poświęcił znaczną część swojego piśmiennictwa. W późniejszym czasie objął funkcję Radcy Ambasady. Pobyt na placówce trwał do 1972. W tym czasie w Kukułce rozbudziło się zainteresowanie teorią stosunków międzynarodowych.

Podczas pobytu Kukułki we Francji wydrukowano wreszcie pod koniec 1970 jego rozprawę habilitacyjną. W marcu 1971 Kukułka zdał kolokwium na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Łódzkiego. Za rozprawę habilitacyjną otrzymał od kolegów z PISM nagrodę pierwszego stopnia.

Po uzyskaniu habilitacji wystarał się o możliwość powrotu na stałe do kraju. W listopadzie 1972 uzyskał stanowisko docenta w Instytucie Nauk Politycznych UW. Szybko piął się po szczeblach kariery naukowej. Po niespełna trzech latach objął stanowisko prodziekana Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych. We wrześniu 1976 stworzył Instytut Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego i został jego dyrektorem. Pełnił tę funkcję przez 13 lat. Ustąpił dopiero w 1990, pozostając jednak do końca pracownikiem ISM. W 1986 został profesorem zwyczajnym nauk humanistycznych.

edytuj Działalność polityczna w PRL

Kukułka był wieloletnim działaczem SL i ZSL (członek w latach 1947-1989), pełnił funkcje m.in. wiceprezesa Komitetu Warszawskiego (1959-1961), członka Naczelnego Komitetu (1980-1981), wiceprezesa Naczelnego Komitetu (1981-1989). W latach 1985-1989 piastował mandat posła na Sejm PRL. Po 1990 roku aż do śmierci był członkiem PSL.

W latach osiemdziesiątych wraz z Bohdanem Porębą aktywnie działał w Zjednoczeniu Patriotycznym Grunwald.

Znany z poglądów krytycznych wobec polityki zagranicznej USA i Izraela. Przeciwnik syjonizmu w polityce międzynarodowej oraz jego krytyk w polityce krajowej.

edytuj Dzieła

W pracy naukowej zajmował się historią i teorią stosunków międzynarodowych, uważany jest za jednego z ojców polskiej nauki o stosunkach międzynarodowych, którą uważał za najszerszą z nauk humanistycznych; autor lub redaktor m.in.:

• Francja a Polska po Traktacie Wersalskim 1919-1921, 1970
• Współpraca polityczna państw wspólnoty socjalistycznej, 1976
• Problemy teorii stosunków międzynarodowych, 1978
• Międzynarodowe stosunki polityczne, 1982

• Historia współczesna stosunków międzynarodowych 1945-2000, 2003
• Wstęp do nauki o stosunkach międzynarodowych, 2004

Był odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi oraz Krzyżami Kawalerskim, Oficerskim i Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł tragicznie, potrącony przez samochód. Pochowany został na Starym Cmentarzu Służewskim.

edytuj Prywatnie

Żoną Józefa Kukułki była Krystyna Bolesta-Kukułka, profesor Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego (zmarła po ciężkiej chorobie w 2 miesiące po jego śmierci); pozostawili dwóch synów: Jana i Piotra.

Przypisy

edytuj Bibliografia

• Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny. Edycja 3, Warszawa 1993