Agatha Christie.html
 
| ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |


 

Plakietka upamiętniająca Agathę Christie, Torre Abbey, Torquay, Anglia

Agatha Christie, Lady Mallowan, DBE, a właściwie Agatha Mary Clarissa Miller Christie (znana także jako Dame Agatha Christie), córka Clary i Fredericka Miller, (ur. 15 września 1890 w Torquay, zmarła 12 stycznia 1976 w Wallingford) – angielska autorka powieści kryminalnych.

Agatha Christie jest najbardziej znaną na świecie pisarką kryminałów oraz najlepiej sprzedającą się autorką wszech czasów. Wydano ponad miliard egzemplarzy jej książek w języku angielskim oraz drugi miliard przetłumaczonych na 45 języków obcych. We Francji sprzedano 40 milionów jej książek, podczas gdy zajmującego drugie miejsce Emila Zoli – 22 miliony. Pod pseudonimem Mary Westmacott wydała kilka powieści obyczajowych, które również cieszyły się popularnością.

Christie wydała ponad 80 powieści i sztuk teatralnych. Ich akcja toczyła się głównie w zamkniętych pomieszczeniach, a mordercą mógł być tylko jeden z mieszkańców. Wniosła wiele nowych rozwiązań do tradycyjnej sztuki pisania kryminałów, co zapewniło jej sukces. Niektóre z jej powieści mają zaskakujące i wcześniej niespotykane w kryminałach rozwiązania, np. Zabójstwo Rogera Ackroyda czy Morderstwo w Orient Expressie. Mimo różnych eksperymentów pisarskich, zawsze grała "fair" z czytelnikami dostarczając im wszystkich wskazówek potrzebnych do rozwiązania zagadki. Jej sztuka Pułapka na myszy, wystawiona po raz pierwszy w 1952 roku w Londynie, jest nadal grana po 50 latach i po 20000 przedstawień.

Agatha Christie stworzyła słynne postaci literackie dwojga detektywów: ekscentrycznego Belga Herkulesa Poirota oraz starszej pani, detektyw-amator panny Marple. Będąc jeszcze u szczytu kariery napisała dwie powieści z tymi bohaterami z zastrzeżeniem, że mają się ukazać dopiero po jej śmierci (czyli kilkadziesiąt lat później). Miały to być ostatnie zagadki do rozwiązania dla Poirota i Marple. W ostatniej zagadce belgijskiego detektywa zostaje on uśmiercony, bo, jak wytłumaczyła w swoim pamiętniku, zawsze uważała go za nieznośnego. Natomiast panna Marple, której rysy były wzorowane na babce autorki, po rozwiązaniu tajemnicy Uśpionego morderstwa spokojnie powróciła do swojej wioski.

Większość z jej powieści i opowiadań zostało sfilmowanych, niektóre wiele razy (Morderstwo w Orient Expressie, Śmierć na Nilu czy 4.50 z Paddington). Na ich podstawie powstały także seriale telewizyjne i słuchowiska radiowe.

Jej pierwsze, nieszczęśliwe małżeństwo z lotnikiem Archibaldem Christiem zakończyło się rozwodem w 1928. Z tego związku pochodzi jej córka Rosalind. W czasie I wojny światowej pracowała w szpitalu oraz jako aptekarka. Stąd też jej dobra znajomość trucizn, którą wykorzystała w swoich książkach. W grudniu 1926 pisarka zaginęła na 11 dni, co wywołało poruszenie w prasie. Do tej pory trudno powiedzieć, czy wynikało to z załamania psychicznego, czy może była to po prostu chwytliwa reklama. W 1930 wyszła ponownie za mąż za archeologa Maxa Mallowana, z którym podróżowała do wykopalisk na Bliskim Wschodzie. Region ten został później tłem kilku jej powieści. Inne toczą się w Torquay, w regionie Devon, gdzie się urodziła. W 1971 roku otrzymała Order Imperium Brytyjskiego.

Spis treści

edytuj Klub Detektywów

W 1920 Agatha Christie przyłączyła się do Klubu Detektywów, który zrzeszał (i zrzesza nadal, funkcjonuje bowiem do dzisiaj) autorów kryminałów. Do klubu należeli m.in. Dorothy L. Sayers i G. K. Chesterton.

W 1931 wspólnie z innymi członkami organizacji Christie napisała powieść The Floating Admiral. Pisarka na krótko została wyrzucona z klubu, ponieważ sprzeciwiła się zasadom zebranym przez członka klubu Ronalda Knoksa w latach 1920. i obowiązującym twórców kryminałów. Jedną z zasad była reguła ratio, która wykluczała ingerencję sił nadprzyrodzonych w powieściową akcję. Niedozwolone było również utożsamianie mordercy z detektywem lub narratorem. W 1958 pisarka Dorothy L. Sayers (autorka m.in. Klub Bellona) złożyła dymisję i Agatha Christie przejęła jej obowiązki, jako prezesa Klubu Detektywów. Z jednym zastrzeżeniem – Christie nie zamierzała wygłaszać przemówień, które były elementem tajemniczego i snobistycznego rytuału praktykowania przez członków klubu.

edytuj Rodzina

edytuj Twórczość Agathy Christie (97 książek)

Pośmiertnie:

  • 1979 "Śmiertelna klątwa" (Miss Marple's Final Cases and Two Other Stories)
  • 1991 Detektywi w służbie miłości (Problem at Pollensa Bay and Other Stories)
  • 1997 (The Harlequin Tea Set and Other Stories)
  • 1997 (While the Lights Last and Other Stories)

Jako współautorka:

  • 1931 (The Floating Admiral) razem z G.K. Chestertonem, Dorothy L Sayers i innymi członkami Detection Club.

Jako Mary Westmacott:

  • 1930 "Chleb olbrzyma" (Giant's Bread)
  • 1934 "Niedokończony portret" (Unfinished Portrait)
  • 1944 "Samotna wiosną" (Absent in the spring)
  • 1947 "Róża i cis" (The Rose and the Yew Tree)
  • 1952 "Córka jest córką" (A Daughter's a Daughter)
  • 1956 "Brzemię" (The Burden)

edytuj Bohaterowie powieści Agathy Christie

edytuj Powtarzalność motywów w powieściach Agathy Christie

Autorka w niewątpliwie mistrzowski sposób obmyśliła intrygi zawarte w książkach i dość trudno wpaść w nich na właściwe rozwiązanie. Jednakże dla wytrwałych czytelników, znających większość powieści jej autorstwa, morderca bardzo często jest oczywisty już na samym początku akcji. Oto kilka wskazówek, jak naprawdę szybko domyślić się go w większości powieści:

  • W przypadkach, kiedy wśród podejrzanych jest jakaś wyjątkowo skłócona para (małżeństwo lub nie), zazwyczaj okaże się, że to oni są sprawcami zbrodni, a rzekomy konflikt miał odwrócić podejrzenia od zmowy między nimi.
  • Równie często pisarka w roli zabójców umieszcza lekarzy.
  • Morderca zawsze jest postacią bardzo interesującą. Często pojawia się w powieści, jeszcze przed wykryciem przytoczonych jest też wiele dialogów oraz rozważań innych na temat jego skomplikowanej osobowości. Winowajcą nigdy nie okaże się osoba, występująca w niewielu kwestiach.
  • W powieściach Christie często występuje motyw przebieranek. Polega to na tym, że nie każdy jest tym, za kogo się podaje (najczęściej oszust wchodzi na miejsce zmarłej osoby) lub też dwie osoby są w rzeczywistości jedną. Przykłady: Pora przypływu
  • Mordercą nigdy nie okaże się osoba, będąca w jakiś sposób blisko związana z głównym bohaterem, rozwikłującym sprawę (czy to Poirotem, czy Jane Marple, czy panią Olivier, itp).

W powieściach Christie powtarza się też wiele innych, mniej znaczących motywów:

  • Autorka bardzo często nadaje pokojówkom imię Gladys.
  • W wielu powieściach powtarza się motyw naiwnej, chciwiej młodej dziewczyny, która widziała mordercę i chciała go szantażować, jednak to ona zostaje następną ofiarą.
  • Prawie za każdym razem ujawnienie przez Poirota mordercy odbywa się tak samo - detektyw zbiera w jednym pomieszczeniu wszystkich uczestników dramatu i przy nich wyjawia prawdę.
  • Morderca często ginie na końcu powieści lub też mówi się o jego prawdopodobnej rychłej śmierci.
  • W powieściach Christie główni bohaterowie zawsze posiadają dar niesamowicie łatwej oceny narodowościowej wszystkich w koło.
  • W wielu książkach pojawia się podobny typ osobowościowy - zrzędliwy emerytowany wojskowy o bardzo konserwatywnych poglądach i sceptycznym stosunku do młodszych ludzi. Najczęściej nie mają oni jednak nic wspólnego ze zbrodnią.
  • Większość powieści kończy się skojarzeniem jakiejś pary młodych ludzi.
  • Agatha Christie często wymienia w powieściach nazwę swej rodzinnej miejscowości - Torquay.

edytuj Zobacz też

edytuj Linki zewnętrzne

Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Agathy Christie
Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Agatha Christie
All Right Reserved © 2007, Designed by Stylish Blog.