WikiPortallus: Roemenië

Op Hongarije en Moldavië na, wordt het Romaanse Roemenië ingesloten door Slavische landen. Naast de verscheidenheid aan culturen en hun invloed, de taal en de religie, bezit Roemenië veel ongerepte natuur. Het landklimaat (koude winters, warme zomers) en een dwars door Roemenië lopende bergketen, de Karpaten, zorgt voor diverse landschapssoorten. In het land zijn er verder nog brede zandstranden, een delta, maar ook oerbossen en vlaktes.

Het grootste deel van de bevolking is Roemeens-orthodox en de grondwet garandeert vrijheid van godsdienst. De Roemeense taal behoort tot de Romaanse taalgroep en is dus verwant aan het Italiaans, Frans, Spaans en Portugees. Vooral in de schrijftaal is veel herkenning te ontdekken, voor degene die één van deze talen spreekt.

De hoofdstad Boekarest, ook wel Klein Parijs genoemd, is een grote toeristische attractie en veruit grootste stad van Roemenië. Ten tijde van het Sovjetregime nam Roemenië al een aparte plaats in het Oostblok in met een relatief grote onafhankelijkheid in de buitenlandse politiek. Roemenië is sinds 2004 lid van de NAVO en sinds 2007 van de Europese Unie. Het toetredingsverdrag van de EU is begin 2005 getekend en op 1 januari 2007 geëffectueerd. Het is het op zes na grootste land in populatie en het op acht na grootste land van de EU in oppervlakte.

bewerk Naam

De naam Roemenië (România) komt van Român (Roemeen), dat weer komt van het woord Romanus ("Romein") uit het Latijn. Het oudste bewaarde document in het Roemeens geschreven is afkomstig uit Câmpulung uit 1521 (bekend als "Neacsu's brief van Câmpulung"). In de brief waarschuwt Neacsu de burgemeester van Braşov voor een dreigende aanval van de Turken. In deze brief komt er voor het eerst de naam "Roemenië" in voor, toen Walachije het Roemeense land - Ţara Românească (Ţara < Latijns Terra = land) - heette. In de volgende eeuwen waren er twee spellingen: Român en Rumân. In de 17e eeuw werd er besloten dat de vorm "rumân", die vaak gebruikt werd voor lagere klassen, de betekenis 'horige' kreeg, terwijl de vorm "român" een etnisch-taalkundige betekenis kreeg. Na de afschaffing van slavernij in 1746 begon de vorm "rumân" langzaam te verdwijnen, en werd de vorm "român", "românesc" voor definitief de juiste en enige spelling. De naam "România" werd de gebruikelijke naam voor alle Roemeense landen, en werd voor het eerst gebruikt in het begin van de 19e eeuw. De Roemenen zijn de meest oostelijke Romaanse volk dat compleet omringd wordt door niet-Romaanse landen ("een Romaans eiland in een Slavische Zee").

bewerk Vlag

De vlag van Roemenië is een verticale driekleur bestaande uit een blauwe, een gele en een rode band. De kleuren hebben een diepe oorsprong in Roemeense geschiedenis. Deze driekleur werd aangenomen op 27 december 1989.

De huidige Roemeense vlag was ontworpen door Petrache Poenaru, op basis van de Franse vlag. Nadat Vladimirescu's leger in 1848 Boekarest binnentrad, werd de vlag voor het eerst gebruikt.

De vlag van Moldavië is volledig gelijk aan de Roemeense vlag, afgezien van het wapen in het midden van de Moldavische vlag. De inwoners van Moldavië delen namelijk met de Roemenen eenzelfde taal en cultuur, al gebruikten zij het cyrillische alfabet in de periode dat de Republiek Moldavië onderdeel uitmaakte van de Sovjet-Unie. Helemaal identiek aan de Roemeense vlag is de vlag van Tsjaad, maar dat is puur toeval.

bewerk Wapen

Het schild in het midden van het wapen is verdeeld in vijf delen. Elk deel staat voor één historische regio. Het traditionele symbool van de regio staat er ook bij:

bewerk Volkslied

De tekst is geschreven door Andrei Mureşanu (1816-1863), dichter van romantische werken, journalist, vertaler en een volksleider uit de tijd van de 1848-revolutie. De muziek is gecomponeerd door dichter, zanger en schrijver Anton Pann (1796-1854).

Sinds 1848 is Deteaptă-te, române! een zeer geliefd lied bij Roemenen, dat hun moed gaf op cruciale momenten tijdens de onafhankelijkheidsoorlog (1877-1878) in beide wereldoorlogen. Tijdens de staatsgreep van 23 augustus 1944, toen Roemenië zich afwendde van Nazi-Duitsland en zich aansloot bij de geallieerden, werd het lied spontaan uitgezonden op alle radiozenders en door iedereen meegezongen. Na de invoering van de communistische dictatuur op 30 december 1947, toen Koning Michael moest aftreden, werd Deşteaptă-te, române! verboden. Op 22 december 1989, tijdens de anticommunistische revolutie, weerklonk het lied door de straten, waar het de mensenmassa's begeleidde en verenigde. Het is sindsdien weer het nationale volkslied geworden.

bewerk Geschiedenis

bewerk Dacië

In 513 v.Chr. werden ten zuiden van de Donau verscheidene stammen van de Geten verslagen door de Perzische keizer Darius de Grote tijdens zijn veldtocht tegen de Scythen (Herodotus IV.93). De Geten waren een Thracisch volk. Na een half millennium waren de Geten (in het Latijn de Daci) onder leiding van Decebalus verslagen door het Romeinse Rijk dat onder leiding van keizer Trajanus was. Trajanus had twee veldtochten nodig om de Geten te verslaan, tussen 101 en 106 na Chr. Hun Dacische koninkrijk kreeg de status van een Romeinse provincie Dacia. De Gotische en Karpische veldtochten tussen 238–269 (vanaf het begin van de militaire anarchistische periode tot aan het gevecht van Naissus) dwong het Romeinse Rijk om een nieuwe Romeinse provincie van Dacia te maken, ten zuiden van de Donau, in het voormalige Moesia Superior.

Dacië bereikte een hoogtepunt tijdens het bewind van Boerebista rond 80 v.Chr..

bewerk Roemenië na de Romeinse overheersing

Tussen 271 en 275 verlieten het Romeinse bestuur en het Romeinse leger het voormalige Dacië, waar de Goten waren binnengevallen. Zij leefden daar tot de 4e eeuw samen met de plaatselijke bevolking. Toen kwam er een nomadenvolk, de Hunnen. De Gepiden en Avaren bestuurden Transsylvanië tot de 8e eeuw, toen de Bulgaren Dacië aan hun rijk toevoegden en het bestuurden tot 1018. Transsylvanië was vanaf de stichting van Hongaarse Koninkrijk in de 10e of 11e eeuw tot de 16e eeuw Hongaars; toen werd het vorstendom Transsylvanië gevormd. Maar door de verwoestingen en financiële lasten werd de lokale bevolking niet beïnvloed in manier van leven, en hun cultuur, door de migranten. De Petjenegen, Koemanen en Uzen bevonden zich ook op Roemeens terrein, dat bewijzen archeologische vondsten. De Roemeense vorstendommen Walachije (door Basarab I) en Moldavië (door de Maramureşaan Dragoş) werden gesticht tussen de 13e en 14e eeuw. In de Middeleeuwen leefden de Roemenen in twee verschillende en onafhankelijke Roemeense vorstendommen: Walachije (Roemeens: Ţara Românească - Roemeens Land) en Moldavië (Roemeens.: Moldova) maar ook in het door de Hongaren bestuurde Transsylvanië.

bewerk Roemenië in de Late Middeleeuwen

In 1475 bracht Stefan de Grote van Moldavië (Ştefan cel Mare) de Turken in de Slag bij Vaslui de Turken een grote nederlaag toe. Ook andere heersers in de 15e eeuw zoals Vlad Ţepeş (Vlad de Spietser), ook bekend als (Vlad Dracula, heerser van Walachije) en Johannes Hunyadi (Iancu de Hunedoara, heerser van Transsylvanië) hebben tegen de Turken moeten strijden. Ondanks de vele overwinningen in de 15e eeuw kwamen Walachije en Moldavië eind 15e, begin 16e eeuw onder suzereiniteit van het Ottomaanse Rijk (1476 - Walachije, 1514 - Moldavië). Als vazalstaten hadden ze complete interne autonomie en een zekere externe onafhankelijkheid, die ze eind 18e eeuw volledig kwijtraakten. In 1812 annexeerde het Russische Rijk de oostelijke helft van Moldavië (hoewel Moldavië dit gedeeltelijk terugkreeg na het Verdrag van Parijs in 1856). In 1775 annexeerde Oostenrijk-Hongarije en het noordelijke gedeelte van Boekovina (het noorden van Moldavië) en annexeerde het Ottomaanse Rijk het zuidoostelijke gedeelte van Moldavië, de Boedzjak (Roemeens: Bugeac).

Braşov, een historische stad

Een van de grootste Hongaarse koningen, Matthias Corvinus (in het Roemeens bekend als Matei Corvin - hij was oorspronkelijk een Roemeen, heerser tussen 1458–1490), was geboren in Transsylvanië en is geclaimd door de Roemenen vanwege zijn Roemeense vader, Johannes Hunyadi (Roemeens: Iancu de Hunedoara), maar is ook geclaimd door de Hongaren vanwege zijn Hongaarse moeder. Later in 1541, werd Transsylvanië officieel een multi-etnisch vorstendom, onder suzereiniteit van het Ottomaanse Rijk na de Slag bij Mohács.

bewerk Het vroege moderne Roemenië

De drie vorstendommen tijdens Michaël de Dappere, Mihai Viteazul

Michaël de Dappere (Roemeens: Mihai Viteazul) (1558 - 9 augustus 1601) was heerser van Walachije (1593-1601), van Transsylvanië (1599-1600) en van Moldavië (1600). Tijdens zijn bewind werden zijn drie vorstendommen, die voor grotendeels bewoond waren door Roemenen, voor het eerst verenigd en bestuurd door één vorst. Hij is één van Roemeniës nationale helden.

Aan het eind van de 18e eeuw veroverde Oostenrijk-Hongarije Transsylvanië. Tijdens de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie (1867-1918) werden de Roemenen in Transsylvanië onderdrukt door de politiek van ‘magyarisatie’ door de Hongaarse overheid.

Na eeuwen van Ottomaanse overheersing in Moldavië en Walachije begonnen ook de Roemenen daar zich steeds meer onderdrukt te voelen. Zo begon er in 1848 in Walachije een nationalistische revolutie onder leiding van Tudor Vladimirescu, die echter hardhandig werd neergeslagen. Walachije bleef onder Ottomaanse overheersing.

bewerk Koninkrijk Roemenië

Walachije en Moldavië verklaarden zich onafhankelijk van de Turken in 1859 en kozen dezelfde vorst, Alexander Johan Cuza (Roemeens: Alexandru Ioan Cuza), maar werden niet erkend door Frans Jozef I van Oostenrijk. Sultan Abdülaziz erkende deze staat uiteindelijk op 23 december 1861, waarna Moldavië en Walachije op 24 januari 1862 formeel werden verenigd tot Roemenië met als hoofdstad Boekarest. Cuza werd in 1866 vervangen door Karel van Hohenzollern-Sigmaringen (Carol I). Tijdens de Russisch-Turkse oorlog tussen 1877-1878 vocht Roemenië aan de Russische zijde; in 1878 werd de onafhankelijke staat Roemenië officieel bevestigd door de Grootmachten tijdens het Congres van Berlijn. In ruil voor het afstaan van de drie zuidelijke districten van Bessarabië aan Rusland, die door Moldavië na de Krimoorlog in 1852 waren herwonnen, ontving Roemenië de Dobroedzja. In 1881 werd het vorstendom Roemenië opgeheven en kwam er een nieuw koninkrijk voor in de plaats; de vorst Carol I werd gekroond tot Koning van Roemenië.

Na twee jaar neutraliteit in de Eerste Wereldoorlog verklaarde Roemenië de oorlog aan de Centralen. De Roemeense campagne eindigde in een ramp voor Roemenië; de Centralen bezetten een groot deel van het land en vernietigden een groot deel van het Roemeense leger in vier maanden. Na de oorlog vielen onder andere het Russische Rijk en Oostenrijk-Hongarije, waarna Bessarabië (1917), Boekovina en Transsylvanië (1918) toegevoegd werden aan het Roemeense koninkrijk. Het verdrag van Trianon in 1920 zorgde ervoor dat ook de regio's Banaat, Crişana en Maramureş aan Roemenië werden toegevoegd. Het nieuwe Roemenië zou grenzen aan Joegoslavië, Hongarije, Tsjechoslowakije, Polen (Woiwodschap Stanisławów), de Sovjet-Unie en Bulgarije.

Op 15 oktober 1922 werd Koning Ferdinand (de neef van Carol I, koning van Roemenië sinds 1914) in Alba Iulia, in het hart van Transsylvanië, tot koning van het Complete-Roemenië gekroond.

bewerk Roemenië tijdens de Tweede Wereldoorlog

Vlak voor de Tweede Wereldoorlog, in 1939, werd Roemenië de grootste olieleverancier van Duitsland. In 1940 greep generaal Ion Antonescu met een staatsgreep de macht. Antonescu gedroeg zich als een dictator en werkte samen met de IJzeren Garde, een fascistische groep.

In 1940 werden het noorden van Boekovina, Bessarabië, het noorden van Transsylvanië en het zuiden van de Dobroedzja bezet door Russische, Hongaarse en Bulgaarse troepen. Carol II trad datzelfde jaar in paniek af en werd opgevolgd door de jonge Michael. De regering zocht hulp en sloot uiteindelijk aan bij Nazi-Duitsland, Italië, Hongarije en Bulgarije, dus verklaarde Roemenië de oorlog aan de Russen en de geallieerden. In de voetsporen van de Duitsers heroverde Roemenië na Operatie Barbarossa Bessarabië en het noorden van Boekovina op de Sovjet-Unie, onder leiding van de generaal Ion Antonescu. Roemenië ontving van Nazi-Duitsland het gebied Transnistrië, een deel van het huidige Oekraïne.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde het regime van Antonescu, dat met Nazi-Duitsland samenwerkte, een rol in de Holocaust; het regime onderdrukte en vermoordde vele Joden en in mindere mate ook Roma (zigeuners). Volgens een vrij controversieel rapport dat in 2004 door een commissie, benoemd door ex-president Ion Iliescu, werd vrijgegeven waren de Roemeense autoriteiten een van de belangrijkste daders in de planning en de uitvoerders van de moord van 280.000 tot 380.000 Joden, hoofdzakelijk in de oostelijke gebieden van Roemenië.

Aan het eind van de oorlog drongen Sovjetlegers in 1944 Roemenië binnen. Koning Michael beëindigde de dictatuur van Antonescu en verklaarde Duitsland de oorlog, maar de conferentie van Parijs in 1947 erkende geen rol van Roemenië in de nederlaag van Nazi-Duitsland.

bewerk Communistisch Roemenië

Terwijl Sovjet-Legers in het land gestationeerd waren, werden er in 1946 verkiezingen gehouden; de communisten kregen 80% van de stemmen, dit was echter onmiskenbaar het resultaat van stemmanipulatie. Koning Michaël werd door de communisten (en het Rode Leger) gedwongen afstand te doen van zijn troon. Hij verliet het land, dat hierna prompt werd uitgeroepen tot volksrepubliek. Communist Gheorghe Gheorghiu-Dej kwam aan de macht.

Roemenië was een communistische staat die tot 1958 onder direct militair en economisch bestuur van de USSR stond. In deze periode, werden de schaarse middelen die Roemenië na WO II nog overhad, overhandigd of makkelijker gezegd weggenomen door de Russen na een verdrag, de "SovRom": gemixte Sovjet-Roemeense bedrijven moesten de schade van de Russen in de Tweede Wereldoorlog goedmaken, naast "genereuze" herstelbetalingen aan de USSR. Tijdens deze periode werden er meer dan twee miljoen mensen willekeurig gevangengenomen wegens politieke, economische of andere redenen. Er waren honderdduizenden moorden, martelingen en misbruiken van politieke tegenstanders en gewone burgers. Minstens 200.000 mensen verloren tussen 1948 en 1964 hun leven wegens communistische machtsuitbreiding in Roemenië.

Gheorghiu-Dej rekende in 1952 als nationaal-communist in een showproces af met de rivaliserende Moskougezinde communisten rond Ana Pauker. In 1965 overleed Gheorghiu-Dej en werd Nicolae Ceauşescu eerste secretaris van de partij. Er werd een nieuwe grondwet aangenomen en de naam van het land werd veranderd van Volksrepubliek Roemenië tot Socialistische Republiek Roemenië. Twee jaar later, in 1967, werd Ceauşescu benoemd tot staatshoofd. Hij vaardigde het Decreet 770 uit. Onder zijn dictatuur streefde Roemenië naar een onafhankelijker koers binnen het Sovjetblok. Zo werd bijvoorbeeld de Russische inval in Tsjechoslowakije in 1968 veroordeeld, en wenste het land zich niet te mengen in het conflict tussen de SU en China. Ook onderwierp Roemenië zich niet aan de Brezjnev-doctrine, waarin de communistische landen van het Oostblok slechts beperkte soevereiniteit werd gegund. Toch kwam het in 1970 tot een vernieuwing van het vriendschapsverdrag met de SU.

Het binnenlands bestuur van Ceauşescu kenmerkte zich intussen door een toenemende hardheid ten aanzien van alles wat als dissident gedrag werd aangemerkt. Gaandeweg verspeelde de dictator zijn aanvankelijke goodwill in binnen- en buitenland, onder meer door het machtsstreven van zijn echtgenote Elena, en door de bouw van een gigantisch paleis in de hoofdstad Boekarest, waarvoor hele woonwijken moesten verdwijnen (zie Systematizatie).

Een korte periode bracht relatieve economische bloei tussen de late jaren '60 en de vroege jaren '70, die door sommigen het "gouden tijdperk" werd genoemd. Dit tijdperk eindigde geleidelijk aan, eerst politiek en toen economisch. Sommige partijleiders (zoals Ion Iliescu, Corneliu Manescu, of Gheorghe Apostol) stelden tijdens de latere periode van dit tijdperk veranderingen voor, waarop zij gedegradeerd werden. De Roemeense staatsschuld nam enorm toe tussen 1977 en 1981: van 3 tot 10 miljard dollar. De invloed van internationale financiële organisaties zoals het IMF en de Wereldbank groeide en kwam in conflict met Ceauşescu's autarkische politiek. Ceauşescu stelde uiteindelijk een project van totale terugbetaling van de buitenlandse schuld in werking (voltooid in 1989, erg kort voor zijn afzetting). Om dit doel te bereiken, legde hij een beleid op dat Roemenen verarmde en de Roemeense economie uitputte. Hij breidde de politie uit (zie Securitate) en bracht via de massamedia een door het Noord-Koreaanse voorbeeld geïnspireerde persoonsverheerlijking op.

Eén positieve ontwikkeling tijdens deze periode was een vrijwel complete alfabetisering en de ontwikkeling van een efficiënt onderwijssysteem. Nochtans was deze onderwijshervorming niet gekoppeld aan industriële ontwikkeling en urbanisatiebeleid, zodat bijna de helft van de bevolking van Roemenië nog op het platteland woont (ongeveer 47%; zie de Demografie van Roemenië). Een andere ontwikkeling is de besproken terugtocht van de Sovjettroepen in Roemenië, in 1958. Deze terugtrekking maakte het mogelijk om een onafhankelijker buitenlandse koers te varen, zoals bijv. bleek uit de veroordeling van de door Sovjet-Unie geleide invasie van Tsjechoslowakije (1968), en de voortzetting van Roemeens-Israëlische diplomatieke relaties na de Zesdaagse Oorlog van 1967 (Roemenië was het enige land in het Warschaupact dat dit deed), de totstandbrenging van economische (1963) en diplomatieke (1967) relaties met de Bondsrepubliek Duitsland, enzovoort. De nauwe banden tussen Roemenië zowel Israël als de Arabische landen (en PLO) stonden Roemenië toe om een essentiële rol in de processen van Israël-Egypte en van de vrede tussen Israël-PLO te spelen.

Door de onderdrukking van Ceauşescu volgde er een volksopstand in december 1989, begonnen in Timişoara. Ceauşescu werd afgezet en samen met zijn vrouw Elena na een kort proces in een binnenplaats in Târgovişte geëxecuteerd. Ion Iliescu werd gelijk daarna tot "redder van Roemenië" en later tot president gekozen. Hij is een ex-communist en volgde een gematigde koers.

bewerk Roemenië sinds 1989

Na het eind van de Koude Oorlog in 1989 ontwikkelde Roemenië betere banden met West-Europa.

Toch verlieten vele Roemenen na de revolutie het land wegens ontevredenheid. In 1992 werden de eerste vrije verkiezingen gehouden, waar Iliescu tot president gekozen werd.

Op 12 december 2004 werd Traian Băsescu gekozen tot president. Zijn belofte was om corruptie te bestrijden door bijvoorbeeld alle vroegere leden van de Securitate (Roemeense geheime dienst tijdens het communisme) te ontmaskeren. Hij werd gesteund tijdens verkiezingen door een coalitie, genoemd de Alliantie (DA) van Waarheid en Rechtvaardigheid, die gevormd werd door zijn Democratische Partij en de Nationaal-Liberale Partij. De overheid werd gevormd door een grotere coalitie die ook de Humanistische Partij (nu Conservatieve Partij genoemd) en de etnische Hongaarse partij UDMR omvatte.

bewerk Demografie

bewerk Taal

De officiële taal is het Roemeens. Door minderheden, wordt ook wel het Hongaars, Duits (in Transsylvanië), Russisch (in de Donaudelta), Turks en Tataars in de Dobroedzja en het Romani (taal van de Roma, zigeuners) in heel Roemenië (vooral op de laagvlaktes) gesproken.

Het Roemeens is een Romaanse taal. Deze taalgroep bevat o.a. ook het Frans, Spaans, Catalaans, Portugees en Italiaans. Ongeveer 30 miljoen mensen wereldwijd spreken Roemeens, waarvan de meeste sprekers gewoon in Roemenië en de Republiek Moldavië wonen.

Het Hongaars - een Finoegrische taal - gesproken door de Hongaarse minderheid, is de grootste minderheidstaal en wordt vooral in het Szeklerland gesproken. Daar is het Hongaars een de facto co-officiële taal naast het Roemeens waar de Hongaren meer dan 20% van de bevolking uitmaken. Tot de jaren '90 werd er in Transsylvanië door een groot getal van Transsylvanische Duitsers Duits gesproken, maar in plaats van het communistische regime te aanvaarden vluchtten velen naar West-Duitsland en degenen die overbleven emigreerden na de val van het communisme, toen de grenzen opengingen.

Verder wordt er in Roemenië ook het Romani, de taal van de Roma (zigeuners), gesproken. In het zuidoosten van het land wordt er door Tataarse en Turkse minderheden ook nog Turks gesproken.

In termen van buitenlandse talen, spreken 5 miljoen Roemenen Engels, 4-5 miljoen Frans, 1,5 miljoen Duits, 2 miljoen Italiaans en 1 miljoen spreekt Spaans. Historisch gezien was Frans de leidende taal voor de studie; tegenwoordig is het Engels, zodat de groep ouderen in Roemenië Frans spreekt, en de groep jongeren Engels spreekt.

bewerk Religie

Houten kerk uit de Maramureş

De belangrijkste godsdienstige stromingen in Roemenië zijn Roemeens-orthodox (ong. 86%), rooms-katholiek en protestants. In Dobroedzja is er een minderheid van de Islam (Turken en Tataren), overgebleven sinds de Ottomaanse overheersing of gekomen na migraties vanaf de Krim. De grondwet biedt godsdienstvrijheid.

bewerk Bevolking

Bevolkingsontwikkeling van Roemenië tussen 1961 en 2003.
1859 - 8.600.000
1912 - 12.923.600
1930 - 14.280.729
1948 - 15.872.624
1956 - 17.489.450
1966 - 19.103.163
1977 - 21.559.910
1992 - 22.810.035

Naast Roemenen, wonen er veel Hongaren en in mindere mate Duitsers (Saksen) in Roemenië. Ook de invloed van de Roma (zigeuners) is vrij groot. De staatsgodsdienst is het Roemeens-orthodox, vergelijkbaar met het Russisch- en Grieks-orthodox. Eenvoudig gezegd is het een op zichzelf staande geloofsgemeenschap volgens de Oosterse of Byzantijnse rite, waarbij de Paus niet als hoofd van de Kerk wordt erkend. De Roemeense Kerk heeft een eigen Patriarch, Teoctist. Vooral de iconen en de kloosters zijn een bekende uiting van de orthodoxe Kerk. Naast het Roemeens-orthodox zijn er ook katholieken en protestanen in Transsylvanië.

Na een daling van het bevolkingsaantal halverwege de jaren 50 van de 20e eeuw nam de Roemeense bevolking onder invloed van Ceauşescu sterk toe, mede door Decreet 770. Na zijn val werd abortus onmiddellijk weer gelegaliseerd en begon het inwoneraantal weer te dalen. Op 1 januari 1998 had Roemenië 22.526.096 inwoners. Daarmee had het op de wereld de op 42 na grootste populatie en in Europa de op 12 na grootste. 12.387.000 mensen (55%) woonden toen in steden en 10.139.000 (45%) toen in plattelandsdorpen.

De vrouwen waren in 1998 in de meerderheid in Roemenië met 11.499.000 mensen (51%). Er waren toen 11.027.000 mannen (49%). 24 steden hadden een inwonerstal van boven de 100.000, waarvan het totale inwonerstal uitkwam op 7.007.000 (56% van in stad wonende mensen).

De grootste steden waren in 1998 Boekarest (2.032.000), Iaşi (349.000), Constanţa (344.000), Cluj-Napoca (333.000), Galaţi (332.000), Timişoara (327.000), Braşov (316.000), Craiova (314.000), Ploieşti (253.000) en Brăila (234.000). De bevolkingsdichtheid was toen 94,5 inw/km, waarmee Roemenië op de 74e plek van de wereld en 26e plek van Europa kwam.

De levensverwachting was gemiddeld 69,05 jaar, voor de vrouwen 73,09 jaar en voor de mannen 65,30 jaar. De levensverwachting voor stedelingen was 69,84 jaar en voor plattelandsbewoners 67,99 jaar.

In 1998 was 19,2% van de bevolking 0 tot 14 jaar oud, 62,3% 15 tot 59 jaar en 18,3% boven de 60 jaar. In 1992 waren er van de 22.810.035 inwoners 20.408.542 (89,4%) Roemenen en 2.401.493 (10,6%) van een andere etniciteit. De etniciteiten in Roemenië waren als volgt: de Hongaren waren de grootste minderheid in Roemenië met 1.624.959 inwoners (7,1% van het totale inwonerstal), daarna kwamen de Roma 401.087 (1,7%), Duitsers 119.462 (0,5%), Oekraïners 65.764 (0,3%) en Joden 8955 (0,04%).

Tussen 1990 en 1996 zijn er 255.034 Roemenen geëmigreerd, waarvan 99.715 Duitsers. Vlak na de revolutie in 1990 waren er al 96.929 mensen geëmigreerd. In 1996 waren dat er 21.526.

Roemenië had het grootste aantal inwoners in 1989. Het inwonerstal was toen 23.151.564. Inmiddels wonen er meer dan 8 miljoen Roemenen buiten Roemenië.

bewerk Bestuurlijke indeling

De districten en regio's van Roemenië. Regio's: Dobroedzja - geel, Walachije - blauw, Moldavië - rood, Transsylvanië - groen (en Banaat - bruin, maar Banaat kan ook tot Transsylvanië gerekend worden)

Roemenië is onderverdeeld in 40 districten (judeţe, enkelvoud judeţ), plus Groot-Boekarest. Ook zijn er 4 traditionele historische regio's.

bewerk Geografie

De Beneden-Donauvlakte in Argeş

De Karpaten verdelen Roemenië in drie landstreken: ten noordwesten Transsylvanië, ten zuiden Walachije en ten oosten Moldavië. Langs de kust, ten oosten van de Donau, ligt de Dobroedzja. Het zuiden van Roemenië bestaat vooral uit vlakte, campia română (Roemeense vlakte), de Beneden-Donauvlakte. In het midden van het land, in Transsylvanië is er sprake van een hoogvlakte. Het uiterste westen van Roemenië (Crişana, Banaat) bestaat ook uit vlakte, en heet in het Roemeens de westervlakte (câmpia de vest).

In het noorden van de Dobroedzja vindt men de grootste delta van Europa, de Donaudelta. Deze delta is rijk aan vogels en vis.

Het hoogste punt van de Karpaten is de Moldoveanu (2554 m), een berg in het Făgăraş-gebergte (Transsylvanische Alpen of Zuidelijke Karpaten). Twee andere bergen in het Făgăraş-gebergte beslaan de tweede en derde plek.

De grootste rivier van Roemenië is de Donau, die grotendeels in Roemenië op de grens van Bulgarije stroomt. Aan de Donau liggen ook verscheidene belangrijke havensteden zoals Galaţi, Brăila en Tulcea. Andere grote rivieren, die niet belangrijk zijn voor de handel, zijn de Mureş, de Someş, de Olt, de Siret en de Proet.

Natuurrampen, zoals aardbevingen, lawines en overstromingen komen soms voor. De ergste aardbeving was de aardbeving van 1977. In 2005 en 2006 waren er verscheidene overstromingen. Vaak zijn er in de bergen, in de lente, (modder)lawines wegens smeltende sneeuw en regenval.

De oppervlakte is 238.391 km² (circa 7x België of 6x Nederland). De landsgrenzen zijn in totaal 3149,9 km lang. Die is als volgt verdeeld over de verschillende aangrenzende landen en zeeën:

bewerk Klimaat

Roemenië heeft een landklimaat met warme zomers en koude winters. Gemiddeld is het in de winter -3°C en in de zomer tussen 22 en 24°C.

In het zuiden van het land, op de Beneden-Donauvlakte, staat het jaarlijkse gemiddelde van temperatuur op 10°C; in het noorden is dit 8°C.

Lokaal zijn er vele verschillen, wegens de bergen in het midden, vlaktes in het zuiden, oosten en uiterste westen, de Atlantische Oceaan in het westen en de Middellandse Zee in het zuiden.

In het westen van het land is er meer neerslag dan in het oosten. Het jaarlijkse gemiddelde is ongeveer 637 mm, met (veel) meer neerslag in de bergen (1000-1400 mm/jaar) dan op de Bărăganvlakte (500 mm/jaar), in de Dobroedzja (400 mm/jaar).

bewerk Natuur

Roemenië is erg rijk aan natuur. Er zijn oerbossen, en Roemenië heeft bijvoorbeeld de grootste populaties lynxen, wolven en beren, van Europa. Ook bezit Roemenië vele zeldzame of zelfs unieke diersoorten.

De Donaudelta is bijvoorbeeld rijk aan vis en vogels, maar toch leven de meeste diersoorten in de bergen. Om de diersoorten te beschermen, zijn er natuurparken aangelegd.

Vroeger bedekten oerbossen bijna heel Roemenië (behalve het zuidoosten) Tegenwoordig bedekken bossen 26,2% (6.366.000 ha) van het land. In het zuiden, rond Boekarest, is er maar een klein beetje van overgebleven (zie Vlăsiabos).

De eerste bescherming voor dieren (Legea pentru Protectia Monumentelor Naturii) werd opgericht in 1930 maar een jaar later nam een andere organisatie het over, die nu nog steeds functioneert. Tegenwoordig worden er ongeveer 630 zones beschermd (totaal 1.200.000 ha). Buiten dit bestaan er drie biosfeerparken, 14 nationale parken en 362 naturale reservaten. Parcul Naţional Retezat (sinds 1935), Parcul Naţional Rodna (sinds 1990) en de Donaudelta (sinds 1938) staan op de UNESCO lijst van Werelderfgoeden.

bewerk Steden

Klein Wenen, een van de mooiste steden van Roemenië

De hoofdstad is Boekarest (Roemeens: Bucureşti), met 2.354.737 inwoners (Gemeente of Groot-Boekarest heeft er 3,5 miljoen). Andere grote steden zijn:

Roemenië heeft erg mooie, culturele en toeristische steden, hoewel er tijdens het communistische bewind vele stadswijken ten onder zijn gegaan. Zo heeft Timişoara bijvoorbeeld de bijnaam Klein Wenen, en had Boekarest in de jaren '20 en '30 de bijnaam Klein Parijs. De eerste elektrische straatverlichting in Europa was in Timişoara^[4]. Iaşi en Cluj-Napoca hebben beroemde universiteiten en Constanţa de grootste en belangrijkste haven van Roemenië. En Boekarest, het op één na grootste gebouw van de wereld, het Parlementspaleis. Ook de middeleeuwse steden van Transsylvanië, zoals Sibiu, Braşov, Biertan en Sighişoara mogen niet vergeten worden.

bewerk Bijnamen van steden

bewerk Cultuur

Mihai Eminescu, de grootste Roemeense dichter alle tijden.

Roemenië heeft een bloeiende en diverse cultuur, die onder andere tot uiting komt in architectuur en kunstvoorwerpen.

De Roemeense literatuur heeft onlangs wat bekendheid buiten de grenzen van Roemenië gekregen (meestal door vertalingen in het Duits, het Frans en het Engels). Sommige moderne Roemeense auteurs werden erg populair in Duitsland, Frankrijk en Italië, waaronder Eugen Ionescu, Emil Cioran, Mircea Eliade en Mircea Cărtărescu.

De oudere klassieke schrijvers van Roemeense literatuur en Roemeense poëzie bleven ook zeer bekend buiten Roemenië. Traditioneel waarderen Roemenen poëzie meer dan Roemeens proza. Mihai Eminescu, een 19e eeuwse dichter is nog steeds erg geliefd in Roemenië, en wordt ook de "beste Roemeense dichter aller tijden" genoemd. Revolutiejaar 1848 had zijn echo's in de drie vorstendommen waardoor er midden 19e eeuw een nieuw elite tevoorschijn kwam: Mihail Kogălniceanu (schrijver, politicus en de eerste premier van verenigd Roemenië), Vasile Alecsandri (politicus, toneelschrijver en poëet), Andrei Mureşanu (publicist en schrijver van het Roemeense volkslied) en Nicolae Bălcescu (historicus, schrijver en revolutionair).

De werken van George Enescu zijn erg bekend voor Roemenen. Velen beschouwen Enescu als hun nationale musicus. Het symfonieorkest van Boekarest is naar Enescu genoemd.

Ateneul Român, 2006

bewerk Eten en drinken

De Roemeense keuken heeft veel Hongaarse, Oostenrijkse, Slavische, Turkse en Griekse invloeden in zich opgenomen. De Roemeense maaltijd draait vaak grotendeels om vlees. Er wordt vaak schapenvlees en varkensvlees gegeten. Iedere regio heeft zijn eigen specialiteiten.

De nationale drank ţuică, een traditionele alcoholische drank, is een thuisgestookte pruimenjenever. Vooral op het platteland in Walachije is ţuică erg populair en palinka, een sterke vorm van ţuică, is meer populair in het noorden van Roemenië.

Vooral wijn, maar ook bier wordt veel gedronken door de Roemenen. De meest gedronken wijn is rode wijn. Iedere streek kent zo zijn eigen wijnsoort. De meeste wijn wordt gemaakt in het zuiden van de regio Moldavië.

bewerk Media

De media in Roemenië begonnen zich te ontwikkelen na 1989. De publieke omroep is Televiziunea Română (de Roemeense televisie). Andere bekende televisiezenders zijn o.a. ProTV en Antena 2. Bekende kranten in Roemenië zijn România Liberă en Jurnalul. EuropaFM is een welgeluisterde radiozender.

bewerk Nationale Feestdagen

Kerstmis en (Orthodoxe) Pasen worden in het land gevierd (ze zijn officiële werk vrije feestdagen). Afwijkend van andere Oosters-Orthodoxe Kerk, viert de Roemeense Kerstmis op 25 december, wel weer gebruiken zij de Oosters-Orthodoxe datum voor Pasen. Andere officiële werk vrije feestdagen zijn Nieuwjaarsdag (1 januari), Dag van de Arbeid (1 mei), en de nationale feestdag van Roemenië (1 december, Verenigingsdag). Bij Kerst en de Dag van de Arbeid is het gebruikelijk dat winkels meer dan één dag sluiten.

bewerk Festivals

Ieder jaar zijn er verscheidene festivals in Roemenië. Zo is er bijvoorbeeld in de zomer aan de zee in Mangalia het Callatisfestival, in Vama Veche het Stufstockfestival en in Mamaia verscheidene (allemaal muziekfestivals). In Sighişoara vindt ieder jaar het "Festival van de Middeleeuwen" plaats.

bewerk Junior Eurovisiesongfestival

Het Junior Eurovisiesongfestival werd op 2 december 2006 in Roemenië gehouden. De TVR zond de 4e editie van dit songfestival uit.

bewerk Muziek

In Roemenië is muziek erg populair. Er wordt in het land veel Roemeense, maar toch ook veel buitenlandse (die o.a. ook in Nederland bekend is), muziek geluisterd. Alles wordt beluisterd: Roemeense popmuziek, Roemeense volkmuziek tot rock en hardrock.

bewerk Economie

De inflatie bedraagt 4,5% (schatting 2006). Er is vooral aan de Zwarte-Zeekust, en in Boekarest en de Donaudelta veel toerisme, maar ook oude Transsylvanische steden als Braşov trekken veel bezoekers. In 2005 is de waarde van de leu met een factor 10.000 vergroot als compensatie voor de inflatie. Erg belangrijk voor de economie is de Haven van Constanţa waar ongeveer 60% van alle buitenlandse handel binnenkomt. Ook Henri Coandă International Airport (voorheen Otopeni), het grootste vliegveld van het land, is erg belangrijk voor de (buitenlandse) handel. Voor binnenlandse is Aurel Vlaicu International Airport (voorheen Băneasa) belangrijker.

bewerk Munteenheid

Roemeniës munteenheid is de leu (meervoud: lei. Leu betekent letterlijk leeuw). Op 1 juli 2005 werd de leu onderworpen aan revaluatie, zodat 10.000 oude lei (ROL) werd veranderd naar 1 nieuwe leu (RON). De oude lei konden nog gebruikt worden tot eind december 2006. Tot 31 december 2006 moesten alle briefjes en muntjes van de oude lei vervangen worden door de nieuwe lei. Dit proces moest Roemenië voorbereiden op de overschakeling van de euro, die verwacht is over een aantal jaar na de Roemeense toetreding tot de EU. De Roemeense regering zegt dat de overschakeling op de euro plaats zal vinden tussen 2011 en 2012.

bewerk Nationaal Budget

Het nationaal budget, ongeveer €35 miljard, vertegenwoordigt 31,2% BNP van 389,5 miljard RON (Euro: 94,8 miljard), verklaarde de premier Tăriceanu. Het nationaal budget groeit snel, met ongeveer €6 miljard per jaar tussen 2005-2009. Ongeveer 2 miljard euro wordt per jaar gebruikt voor nationale defensie.

Roemenië

Inhoud