Perzische oorlogen.html



De Perzische oorlogen zijn twee oorlogen van de Perzen tegen de Griekse stadstaten, in de 5e eeuw v.Chr.. Deze oorlogen spelen nog altijd een rol in het Griekse nationale en in het Europese bewustzijn, want destijds bereikten de stadstaten een mate van samenwerking die ervoor en erna nooit vertoond is. Zij vormden nog geen Griekse natie maar waren elkaars traditionele rivalen.

bewerk Eerste Perzische oorlog

De Eerste Perzische oorlog begon in het jaar 499 v.Chr.. De Griekse koloniën op de westkust van Klein-Azië, onder leiding van Milete, kwamen in opstand tegen de Perzen. De Perzen hadden dat gebied in de decennia daarvoor veroverd. Omdat ze zich bewust waren van hun zwakke positie tegenover het machtige Perzië, zochten de kolonies steun bij de Grieken op het Griekse vasteland. Groot was de solidariteit echter niet: enkel Athene en Eretria zonden legers. Met hun steun behaalden de Ionische poleis een militaire overwinning, vooral te wijten aan een foute inschatting van de tegenstand door de Perzen. De Perzische koning Darius I zette dat meteen recht door de opstand militair te onderdrukken in 494 v.Chr.. Om verdere problemen in de toekomst te vermijden en de definitieve controle over de handel in de Egeïsche Zee en de Zwarte Zee te verwerven, plande hij daarop een verovering van de hele Egeïsche wereld, incluis het Griekse vasteland met Athene als belangrijkste centrum. Was de Ionische opstand de aanleiding voor het conflict? Het is duidelijk dat de dieperliggende oorzaak de botsing is tussen twee politieke machten in hun streven naar controle over de Egeïsche Zee.

In dit conflict kwamen twee erg verschillende partijen tegenover elkaar te staan. Aan de ene kant de Griekse wereld, een verzameling van verspreide en zelfstandig opererende kleinschalige poleis. Aan de andere kant het immens uitgestrekte, maar sterk centralistisch bestuurde Perzische Rijk. Aan de ene kant de democratische bestuursvorm van Athene en aan de andere kant het uiterst autocratische bewind van de Perzische koningen die met de harde hand de veroverde gebieden controleerden. Aan de ene kant de beperkte landlegers van de Griekse poleis samengesteld uit de eigen burgers, aan de andere kant het immense leger van de Perzen, een heel heterogene verzameling troepen geleverd door de veroverde volkeren.

Na een eerder mislukte poging tot invasie die in Thracië tot stand was gebracht, stak Darius I in 490 v.Chr. met een grote vloot de Egeïsche Zee over. Het was het begin van de eerste Perzische Oorlog. De Atheners wisten de Perzen zover te krijgen dat ze in Marathon aan land gingen om daar een veldslag uit te vechten. De Atheners, enkel bijgestaan door de Plataeërs, behaalden dankzij hun organisatie en hun tactiek een duidelijke overwinning tegen de nochtans numeriek veel sterkere Perzen in de slag bij Marathon, 42 km ten noorden van Athene. Hier voerde aan Griekse zijde Miltiades het bevel.

bewerk Tweede Perzische oorlog

De Tweede Perzische oorlog begon in 481 v.Chr.. Opnieuw trok een groot Perzisch leger op tegen de Grieken onder leiding van koning Xerxes I, de zoon van Darius I. Na een onverwacht zwaarbevochten overwinning op de Spartanen in de Slag bij Thermopylae, marcheerden zij op naar het tijdig geëvacueerde Athene. Dat werd verwoest. Na een nederlaag ter zee in de Slag bij Salamis (480 v.Chr.) hield koning Xerxes het voor gezien. Hij liet een zo eervol mogelijke afronding van de oorlog over aan zijn legerleider Mardonius. Die werd echter in 479 v.Chr. definitief te land verslagen tijdens de Slag bij Plataeae. De Ionische steden werden bevrijd na een laatste overwinning op de westkust van Klein-Azië, in de Slag bij Mycale in hetzelfde jaar. Daarbij werden de resten van de Perzische vloot vernietigd. De Ioniërs werden bondgenoten van de Atheners.

De oorlog tussen Athene en Perzië ging officieel tot 449 v.Chr. door. Dan erkenden de Perzen de zelfstandigheid van de Griekse poleis in Klein-Azië en dit betekende het einde van het conflict. Confrontaties kwamen nog spaarzaam voor. De Perzen vielen de Grieken nooit meer op eigen terrein aan. Ze boekten nog wel successen door de Griekse stadstaten tegen elkaar uit te spelen.